ചോദ്യം : അമ്മ ചെറുപ്പത്തിൽ വളരെയധികം കഷ്ടപ്പാടുകൾ അനുഭവിച്ചിട്ടുള്ളതായി പലരും പറഞ്ഞു കേട്ടു. കഷ്ടതയനുഭവിക്കുന്നവരെ ഇന്നു കാണുമ്പോൾ, ആ പഴയ കാലം ഓർക്കാറുണ്ടോ?

അമ്മ: ആരുടെ ജീവിതത്തിലാണു കഷ്ടപ്പാടുകൾ ഇല്ലാതിരുന്നിട്ടുള്ളതു്? അമ്മയ്ക്കു ചെറുപ്പത്തിൽ വളരെയധികം ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ നേരിടേണ്ടിവന്നു എന്നതു ശരിയാണു്. എന്നാൽ അതൊന്നും ഒരു കഷ്ടപ്പാടായി തോന്നിയിരുന്നില്ല.

ദമയന്തിയമ്മയ്ക്കു സുഖമില്ലായിരുന്നു. ഒരു ജോലിയും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. ആ സാഹചര്യത്തിൽ ഒരാളുടെ പഠിത്തം മുടങ്ങിയാലും മറ്റു സഹോദരങ്ങൾക്കു വിദ്യാഭ്യാസം തുടരാൻ കഴിയുമല്ലോ എന്നു് അമ്മ ആശ്വസിച്ചു. അമ്മയ്ക്കു വീട്ടുജോലികളുടെ മുഴുവൻ ഭാരവും വഹിക്കേണ്ടി വന്നു; പഠനം നിർത്തേണ്ടി വന്നു. സ്‌കൂളിലും കോളേജിലും പഠിക്കുന്ന സഹോദരങ്ങൾക്കു ഭക്ഷണം തയ്യാറാക്കി പൊതികെട്ടി കൊടുക്കണം, വസ്ത്രം അലക്കിക്കൊടുക്കണം. പശു, ആടു്, താറാവു്, കോഴി മുതലായവയുടെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നോക്കണം. ദമയന്തിയമ്മയെ ശുശ്രൂഷിക്കണം. പശുവിനുള്ള പുല്ലു കൊണ്ടുവരാൻ പോകണം. അങ്ങനെ രാവിലെ നാലുമണി മുതൽ പാതിരാവാകുന്നതുവരെ ഓരോതരം ജോലിയുണ്ടു്. ഇതെല്ലാം കാരണം കഷ്ടത എന്തെന്നു ചെറുപ്പത്തിൽതന്നെ നന്നായി മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. പശുവിനു കൊടുക്കാനുള്ള ചീനിത്തൊലി ശേഖരിക്കുന്നതിനായി പത്തിരുപതു വീടുകളിൽ പോകണം. ഒരു വീട്ടിൽ ചെല്ലുമ്പോൾ ഭക്ഷണം കഴിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അടുത്ത വീട്ടിൽ ചെല്ലുമ്പോൾ അവിടെ കഴിക്കാൻ ഒന്നും ഇല്ല. വെറും പട്ടിണി. കുട്ടികൾ വിശന്നു തളർന്നു കിടക്കുന്നു.

ഒരിടത്തു കുട്ടികൾ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു, ‘അമ്മയ്ക്കു ദീർഘായുസ്സു കിട്ടണേ’ എന്നു്. മറ്റൊരു വീട്ടിൽ ചെന്നാൽ മുത്തശ്ശിക്കു പറയാനുള്ളതു കഷ്ടപ്പാടിന്‍റെയും അവഗണനയുടെയും കഥ മാത്രം, ‘ആരും എന്നെ നോക്കുന്നില്ല. ഭക്ഷണം നായ്ക്കൾക്കു കൊടുക്കുന്നതുപോലെയാണു തരുന്നതു്. വസ്ത്രം കഴുകിത്തരാൻ ആരുമില്ല. എല്ലാവരുടെയും ആട്ടും തല്ലും മാത്രമേയുള്ളൂ.’ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ മക്കൾക്കു വേണ്ടി കഷ്ടപ്പെട്ടു. അവർക്കു വേണ്ടി അദ്ധ്വാനിച്ചു് ആരോഗ്യം നഷ്ടമായി. എന്നാൽ വാർദ്ധക്യത്തിലെത്തി അവശരായി കിടക്കുമ്പോൾ സഹായത്തിനാരുമില്ല. ഒരിറ്റു വെള്ളം നല്കാൻ ആരുമില്ല. അവരുടെ കഷ്ടത കണ്ടിട്ടു്, അമ്മ ഭക്ഷണം വീട്ടിൽനിന്നും എടുത്തു കൊണ്ടുചെന്നു കൊടുക്കും. പല മുത്തശ്ശിമാരുടെയും കാര്യം ഇതുപോലെതന്നെ.

അച്ഛനമ്മമാരുടെ ദീർഘായുസ്സിനു വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിച്ച മക്കൾക്കു്, പിന്നീടു് കുടുംബവും ബാദ്ധ്യതയും വന്നു ചേർന്നാൽ, പിന്നെ പ്രായംചെന്ന അവർ ഒരു ശല്യമാണു്. എങ്ങിനെയും ഒഴിവായി കിട്ടിയാൽ മതി എന്നാണു്. എന്തെങ്കിലും കിട്ടാനുണ്ടെങ്കിലല്ലേ അവർക്കു സ്‌നേഹം വരൂ. പശുവിനെ സ്‌നേഹിക്കുന്നതു പാലിനു വേണ്ടിയാണു്. പാലില്ലെങ്കിൽ പശുവിനെ തള്ളും. ലോകത്തിലെ സ്‌നേഹമെല്ലാം സ്വാർത്ഥതയ്ക്കു വേണ്ടിയാണു് എന്നു മനസ്സിലായി. വീടിനടുത്തു് ഒരു കുളമുണ്ടായിരുന്നു. അമ്മ വയസ്സായ തള്ളമാരെ അവിടെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു കുളിപ്പിക്കും, വസ്ത്രം നനച്ചു കൊടുക്കും. വിശന്നു കരയുന്ന കുട്ടികളെ എടുത്തു കൊണ്ടുവന്നു വീട്ടിൽനിന്നും ഭക്ഷണം കൊടുക്കും. ഇതൊന്നും അച്ഛനു് ഇഷ്ടമല്ലായിരുന്നു, ”നീ എന്തിനാണു് ഈ മൂക്കൊലിപ്പിച്ചുകൊണ്ടു നടക്കുന്ന കണ്ണിൽ കണ്ട പിള്ളാരെ എടുത്തു കൊണ്ടുവരുന്നതു്” എന്നും പറഞ്ഞു വഴക്കു പറയും.

ഈ കഷ്ടതകൾ ഒക്കെ നേരിൽ കാണാൻ കഴിഞ്ഞതിലൂടെ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതം പഠിക്കാൻ സാധിച്ചു. ആശുപത്രിയിൽ ചെന്നാൽ, രോഗിയുടെ പേരും വയസ്സും മറ്റും എഴുതി ചീട്ടു വാങ്ങണം. മരുന്നിനു കുറിപ്പെഴുതി കിട്ടിയാൽതന്നെ വാങ്ങാൻ പണം എവിടെ? എന്തിനു്, കുറിപ്പെഴുതുവാനുള്ള ചീട്ടിനുപോലും പൈസയില്ലാതെ വിഷമിക്കുന്ന സാധുക്കളെ അമ്മ കണ്ടിട്ടുണ്ടു്. അന്നന്നു ജോലിക്കുപോയി, കിട്ടുന്ന പൈസകൊണ്ടു കഷ്ടിച്ചു് ഓരോ ദിവസവും തള്ളി നീക്കുന്നവരാണു് ഇവിടത്തുകാർ. ഒരു ദിവസം ജോലിക്കു പോയില്ലെങ്കിൽ കുടുംബം മുഴുപ്പട്ടിണിയിൽതന്നെ. ഒരു ദിവസം രോഗം വന്നു്, കിടപ്പായാൽ മരുന്നിനും പണമില്ല ആഹാരത്തിനും പണമില്ല. ഗുളിക വാങ്ങാൻ പണമില്ലാതെ വേദന കൊണ്ടു പുളയുന്നവരെ കാണാം. ഒരു ഗുളിക കഴിച്ചാൽ മതി. ഏതാനും മിനിട്ടുകൾകൊണ്ടു വേദന മാറും. എന്നാൽ അതിനുപോലും പണമില്ല. അതുകൊണ്ടു ദിവസം മുഴുവൻ വേദനകൊണ്ടു കിടന്നു പിടയുന്നു.

പരീക്ഷയ്ക്കു പേപ്പറു വാങ്ങാൻ പൈസയില്ലാതെ എത്രയോ കുട്ടികൾ കരയുന്നതു കണ്ടിട്ടുണ്ടു്. ഉടുപ്പിന്‍റെ ബട്ടൺ പോയിട്ടു പകരം വാങ്ങിവയ്ക്കാൻ പൈസയില്ലാത്തതിനാൽ മുള്ളുകുത്തിക്കൊണ്ടാണു പലരും സ്‌കൂളിൽ പോകുന്നതു്. ഈ കഷ്ടതകളൊക്കെ നേരിൽ കാണാനും കേൾക്കാനും അനുഭവിക്കാനും അമ്മയ്ക്കു ചെറുപ്പത്തിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ലോകത്തിന്‍റെ സ്വഭാവം അറിയാൻ കഴിഞ്ഞു. എന്നിലേക്കു നോക്കാൻ അതു പ്രേരണ നല്കി. ലോകത്തിലുള്ളതെല്ലാം എന്‍റെ ഗുരുവായി മാറി. ഒരു ഉറുമ്പാണെങ്കിലും അതെന്‍റെ ഗുരുവാണു്. അന്നു് അവരോടൊപ്പം വിഷമതകൾ പങ്കിട്ടതുകൊണ്ടു് ഇന്നും സാധുക്കളെ കാണുമ്പോൾ, പറയാതെതന്നെ അവരുടെ വേദനകൾ അമ്മയ്ക്കു മനസ്സിലാക്കാൻ പറ്റുന്നു. ഇന്നു്, ഇതേപോലെ കഷ്ടതകകൾ അനുഭവിക്കുന്ന എത്രയോ ആളുകളാണു് അമ്മയെ കാണാൻ വരുന്നതു്. സമ്പത്തുള്ള മക്കൾ വിചാരിച്ചാൽ ഈ സാധുക്കളുടെ കഷ്ടപ്പാടുകൾ ഒരളവുവരെ പരിഹരിക്കാൻ കഴിയും. ഇവിടെ വരുന്ന പണക്കാരു മക്കളോടു് അമ്മ ഇതാവർത്തിച്ചു പറയാറുണ്ടു്.

ചോദ്യം : മറ്റുള്ളവർ തൊട്ടാൽ ശക്തി നഷ്ടമാകും എന്നും മറ്റും ചിലർ പറയാറുണ്ടല്ലോ. ഇതു് എത്രമാത്രം ശരിയാണു്?

അമ്മ: ‘ഞാൻ ബാറ്ററി’ എന്നു ചിന്തിക്കുമ്പോൾ ശക്തി നഷ്ടമാകാം. എന്നാൽ കറന്‍റിനോടു ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ ശക്തി ഒരിക്കലും നഷ്ടമാകുന്നില്ല.

അതുപോലെ ഞാൻ എന്ന ഭാവത്തിൽ കഴിയുമ്പോൾ നമ്മുടെ ശക്തി നഷ്ടമാകും. ഉപയോഗിക്കുന്തോറും ഒരു ബാറ്ററിയുടെ ശക്തി നഷ്ടമാകുന്നു. കാരണം അതിൽ പരിമിതമായ ശക്തിയേ ശേഖരിച്ചിട്ടുള്ളൂ. മറിച്ചു്, കറന്‍റിനോടു് ഈശ്വരനോടു് ബന്ധിച്ചിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ശക്തി എങ്ങനെ നഷ്ടമാകാനാണു്? പൂർണ്ണത്തിൽനിന്നു പൂർണ്ണമല്ലേ ഉണ്ടാവുകയുള്ളൂ. ഒരു തിരിയിൽനിന്നു് ആയിരം തിരികൾ കത്തിച്ചാലും, ആദ്യത്തെ തിരിയുടെ ശോഭയ്ക്കു് ഒരു കുറവും സംഭവിക്കില്ല.

പിന്നെ, ശക്തി ക്ഷയിക്കുകയെന്നതു് ഒരു സാധകനെ സംബന്ധിച്ചു്, ശരിയാണു്. അവൻ വളരെ ശ്രദ്ധിക്കണം. അഭ്യാസകാലത്തു് ഓരോ ചുവടു വയ്ക്കുമ്പോഴും ശ്രദ്ധിക്കണം. കാരണം അവൻ ഇപ്പോഴും ശരീരമനോബുദ്ധിതലത്തിലാണു്. ശരീരമനോബുദ്ധിതലത്തിൽ നില്ക്കുമ്പോൾ എല്ലാത്തിലും ശ്രദ്ധ വേണം. മനസ്സു് സ്വന്തം കൈയിൽ കിട്ടുന്നതുവരെയും സ്വന്തം അധീനതയിലാകുന്നതുവരെയും യമനിയമങ്ങൾ എല്ലാം പാലിച്ചു നീങ്ങേണ്ടതാവശ്യമാണു്. പിന്നീടു് നമ്മളെ ഒരാൾ തൊട്ടെന്നു കരുതി ഭയക്കേണ്ട കാര്യമില്ല. തൊടുന്നതു ജനങ്ങളല്ലെ, അവരെ ഈശ്വരനായിട്ടു കണ്ടാൽ മതി. അപ്പോൾ ശക്തി നഷ്ടമാവുകയല്ല, നേടുകയാണു ചെയ്യുന്നതു്.

ചോദ്യം : അമ്മയുടെ ആശ്രമത്തിൽ ഭക്തിക്കാണോ പ്രാധാന്യം? ഈ പ്രാർത്ഥനയും മറ്റും കാണുമ്പോൾ ഒരു ‘ഷോ’പോലെ തോന്നുന്നു.

അമ്മ: മോനു് ഒരു കാമുകി ഉണ്ടെന്നു കരുതുക, ആ കാമുകിയോടു സംസാരിക്കുന്നതു മോനു് ഒരു ‘ഷോ’ ആകുമോ? ശരിയായ സ്‌നേഹമുണ്ടെങ്കിൽ ഒരിക്കലും അങ്ങനെ ചിന്തിക്കില്ല. എന്നാൽ മറ്റൊരുവനു് അതൊരു ‘ഷോ’ ആയി തോന്നാം. ഇതുപോലെയാണു് ഇവിടെയും.

ഞങ്ങൾക്കു് ഇതൊരിക്കലും ഒരു ‘ഷോ’ അല്ല. ഞങ്ങൾക്കു് അവിടുത്തോടുള്ള ബന്ധമാണു പ്രാർത്ഥന. പ്രാർത്ഥനയുടെ ഓരോ നിമിഷവും ഞങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നതു് ആനന്ദമാണു്. കാമുകൻ കാമുകിയോടു സംസാരിച്ചാലും കാമുകി കാമുകനോടു സംസാരിച്ചാലും അവർക്കതിൽ ആനന്ദമാണു്. അസംതൃപ്തി തോന്നുകയില്ല. എത്ര മണിക്കൂറായാലും വിരസത അനുഭവപ്പെടില്ല. ഇതുപോലെയുള്ള ഒരു ആസ്വാദനമാണു പ്രാർത്ഥനയിലൂടെ ലഭിക്കുന്നതു്. പ്രാർത്ഥന എന്നതു ശരിക്കും ഉള്ളിലെ കാമുകിയുമായുള്ള സംഭാഷണമാണു്. ‘നീ ആത്മാവാണു്, നീ ഒരിക്കലും ദുഃഖിക്കേണ്ടവനല്ല, നീ ജീവാത്മാവല്ല, പരമാത്മാവുതന്നെ. നിന്റെ സ്വരൂപം ആനന്ദമാണു്.’ ഇതാണു പ്രാർത്ഥനയുടെ അർത്ഥം, അല്ലാതെ വെറും പാഴ്‌വാക്കുകളല്ല ശരിയായ പ്രാർത്ഥന.

പ്രാർത്ഥനയും നാമസങ്കീർത്തനവുമാണു മോൻ ഭക്തി എന്നതു കൊണ്ടു് ഉദ്ദേശിക്കുന്നതെങ്കിൽ അതു് എല്ലാ മതങ്ങളിലും കാണുവാൻ കഴിയും. മുസ്ലീംമതത്തിൽ പ്രാർത്ഥനയുണ്ടു്, നിസ്‌കാരമുണ്ടു്. അവർ മെക്കയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയല്ലേ, നിസ്‌കരിക്കുന്നതു്? ക്രിസ്തുമതത്തിലും പ്രാർത്ഥനയുണ്ടു്. അവർ ക്രിസ്തുരൂപത്തിനു മുന്നിലോ, കത്തിച്ച മെഴുകുതിരിക്കു മുന്നിലോ ആണു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നതു്. ജൈനമതത്തിലും, ബുദ്ധമതത്തിലും, ഹിന്ദുമതത്തിലും പ്രാർത്ഥനയുണ്ടു്. ഈ മതങ്ങളിലെല്ലാം ഗുരുശിഷ്യബന്ധവുമുണ്ടു്. പരമ്പരയാ പ്രവാചകരെ കാണുന്നുണ്ടു്. അതുതന്നെ ഭക്തിയല്ലെ? ശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിച്ചവർ വേദാന്തതത്ത്വങ്ങൾ മനനം ചെയ്തു മുന്നോട്ടു പോകുന്നു. ഇതിനു കഴിയുന്നതു് അതിനോടുള്ള ഭക്തികൊണ്ടല്ലേ? മോനേ, സകലരിലും ഈശ്വരനെ ദർശിക്കുന്നതാണു്, സകലരോടുമുള്ള ആദരവാണു ശരിയായ ഭക്തി. അത്തരം ഒരു മനസ്സിനെ സമ്പാദിക്കണം. അതിനുവേണ്ടി മനസ്സിനെ ഉദ്ധരിച്ചെടുക്കുകയാണു വേണ്ടതു്.

ഇവിടെ ഈശ്വരനായി കാണുന്നതു സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഒരു ഈശ്വരനെയല്ല. ഈശ്വരചൈതന്യം സർവ്വവ്യാപ്തമാണു്. അവിടുത്തെ അറിയുക എന്നതാണു മുഖ്യം. ശ്രവണമനനനിദിദ്ധ്യാസനങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യവും ആ പരമാത്മസ്വരൂപത്തെ അറിയുക എന്നതാണു്, അതിനുള്ള ഒരു സാധനയാണു ഭക്തി. പല ദിക്കുകളിൽ അലഞ്ഞു തിരിയുന്ന മനസ്സിനെ അന്തർമുഖമാക്കുക എന്നതു് എല്ലാവർക്കും അത്ര എളുപ്പമല്ല. ശാസ്ത്രമെല്ലാം പഠിച്ചവർക്കു ‘നേതി, നേതി’ മാർഗ്ഗം ഇഷ്ടപ്പെട്ടേക്കാം. എന്നാൽ ശാസ്ത്രമൊന്നും പഠിക്കാത്ത സാധാരണക്കാരായ എത്രയോ ജനങ്ങൾ ഉണ്ടു്. അവർക്കും ആത്മസ്വരൂപത്തെ അറിയേണ്ടേ? ചിലർക്കു രോഗത്തിനു കുത്തിവച്ചാൽ അലർജിയാകും. മരണംതന്നെ സംഭവിക്കാം. അവർക്കു രോഗം മാറണമെങ്കിൽ ഗുളിക കൊടുക്കണം. അവരുടെ ശരീരപ്രകൃതത്തിനു് അതേ പറ്റുകയുള്ളു. അതുപോലെ ഓരോരുത്തരുടെയും സംസ്‌കാരമനുസരിച്ചുള്ള സാധനാക്രമങ്ങളാണു് ഇവിടെ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നതു്. ഇന്നതാണു് ഇവിടെ മുഖ്യം എന്നു പറയുവാൻ പറ്റില്ല. ചെയ്യുന്നതൊക്കെയും ജനങ്ങളുടെ നന്മയെ മാത്രം ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ളതാണെന്നു പറയാം.

നദിയിൽ വെള്ളം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണു് അക്കരെ ഇക്കരെ എന്നു പറയുന്നതു്, രണ്ടു കരയുള്ളതായി തോന്നുന്നതു്. വെള്ളം വറ്റിയാൽ എല്ലാം ഒരേ മണൽപ്പരപ്പുതന്നെ. എല്ലാം ഒന്നു തന്നെ. അതുപോലെ നമ്മളിൽ വ്യക്തിബോധം നിലനില്ക്കുന്നതു കൊണ്ടാണു ഞാനും നീയും വരുന്നതു്. അതു നഷ്ടമായാൽ എല്ലാം ഒന്നുതന്നെ. എല്ലാം പൂർണ്ണംതന്നെ. ‘നേതി, നേതി’ മാർഗ്ഗം പോലെ ഭക്തിയിലൂടെയും നാം ആത്മാനുഭവത്തിൽതന്നെയാണു് എത്തുന്നതു്. ഒരു കുട്ടി രോഗമായി കിടക്കുന്ന അച്ഛനു മരുന്നും കൊണ്ടു വരികയാണു്. മുറിക്കടുത്തു് എത്തിയപ്പോഴേക്കും കറന്റുപോയി. ഒന്നും കാണാൻ വയ്യ. കുട്ടി ഭിത്തിയിൽ തപ്പി, ഇതല്ല. വാതിലിൽ തപ്പി, ഇതല്ല. മേശയിൽ തപ്പി, ഇതല്ല. കട്ടിലിൽ തപ്പി, ഇതല്ല. അവസാനം അച്ഛനെ തൊട്ടു. ‘ങാ അച്ഛൻ’. ഇതല്ല, ഇതല്ല എന്നു പറഞ്ഞുപറഞ്ഞു്, അവസാനം അച്ഛനെ കണ്ടെത്തുന്നു. ഇതുപോലെ തന്നെയാണു ഭക്തിയിലും. ഭഗവാനെയല്ലാതെ ഭക്തൻ യാതൊന്നും സ്വീകരിക്കുന്നില്ല. ഭഗവാൻ എന്ന ഒരേ ചിന്ത മാത്രം. ‘ഞാൻ ശരീരമല്ല, മനസ്സല്ല, ബുദ്ധിയല്ല, ആത്മാവാണു്. ശരീരമനസ്സുകൾ സുഖദുഃഖങ്ങൾക്കു കാരണമാണു്’ എന്നു് ഒരു കൂട്ടർ പറയുമ്പോൾ, മറ്റവർ ‘ഞാനീശ്വരന്റെതാണു്, എനിക്കു് അവിടുത്തെ മാത്രംമതി. എല്ലാമായിത്തീർന്നിരിക്കുന്നതു് അവിടുന്നാണു്’ എന്നു പറയുന്നു. ഇതു മാത്രമാണു വ്യത്യാസം.

സർവ്വതും അവിടുന്നു മാത്രമാണെന്നു കാണാനുള്ള ഒരു കണ്ണിനെ വളർത്തിയെടുക്കുകയാണു ചെയ്യുന്നതു്. അതു ജീവിതമായി മാറണം. ‘എല്ലാം അവിടുന്നാണു്’ എന്നു കാണുവാൻ കഴിയണം. അതാണു യഥാർത്ഥ ഭക്തി. സർവ്വതിലും ദർശിക്കുന്നതു് അവിടുത്തെ മാത്രമാണു്. ഈ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെയും നാം നമ്മെതന്നെ മറക്കുന്നു. നമ്മുടെ വ്യക്തിത്വം പാടെ നഷ്ടമാകുന്നു. ഭക്തിയിലൂടെ ആകാശത്തിനപ്പുറം ഇരിക്കുന്ന ഒരീശ്വരനെയല്ല തേടുന്നതു്. സർവ്വതിലും ഈശ്വരനെ ദർശിക്കുകയാണു ചെയ്യുന്നതു്. ഭക്തൻ ഈശ്വരനെ തേടി എങ്ങും അലയുന്നില്ല, അവന്റെ ഉള്ളിൽതന്നെ ഈശ്വരൻ പ്രകാശിക്കുന്നു. കാരണം, അവൻ ഈശ്വര ഭിന്നമായി യാതൊന്നും കാണുന്നില്ല. അതു സാക്ഷാത്കരിക്കാനാണു പ്രാർത്ഥന. പ്രാർത്ഥനയിലൂടെ ആ സത്യവസ്തുവിനെയാണു കീർത്തിക്കുന്നതു്. ശരീരമനോബുദ്ധിതലത്തിലുള്ള മനസ്സിനെ ആത്മതലത്തിലേക്കുയർത്തുകയാണു് ആവശ്യം.

നൂറു വാട്ടിന്റെ ബൾബു് അടുക്കളയിൽ തൂക്കിയിട്ടിരുന്നതു കാരണം, അതിൽ കരി പറ്റിപ്പിടിച്ചു. അവസാനം സീറോ വാട്ടു ബൾബിൽനിന്നുള്ള പ്രകാശംപോലുമില്ല. അതിലെ കരി തുടച്ചുനീക്കിയാൽ, വേണ്ട പ്രകാശം ലഭിക്കും. ഇതുപോലെ നമ്മിലെ മാലിന്യങ്ങളെ നീക്കുന്ന ഒരു ക്രിയയാണു സാധന. നമ്മളിലെ ഈശ്വരത്വത്തെ മറച്ചിരിക്കുന്ന മറകൾ നീക്കം ചെയ്താൽ നമ്മളിലെ അനന്തശക്തി നമുക്കനുഭവമാകും. നമ്മൾ ദുഃഖിക്കാൻ വേണ്ടി പിറന്നവരല്ല; ആനന്ദസ്വരൂപികളാണെന്നു് അറിയാൻ കഴിയും. പക്ഷേ, ഇതു വാക്കാൽ പറഞ്ഞിട്ടു കാര്യമില്ല, സാധന വേണം. നീന്താൻ എല്ലാവർക്കും ശേഷിയുണ്ടെങ്കിലും വെള്ളത്തിലിറങ്ങി അഭ്യാസം ചെയ്താലെ ആ കഴിവു സ്വായത്തമാകൂ. തന്നിലെ ഈശ്വരത്വത്തെ ഉണർത്താനുള്ള മാർഗ്ഗമാണു ഭക്തിയും പ്രാർത്ഥനയും.

(തുടർച്ച…. )
അമ്മയുടെ ആശ്രമത്തിൽ സേവനത്തിനു വളരെയേറെ പ്രാധാന്യം നല്കുന്നുണ്ടല്ലോ. ശരിയായ ആത്മവിചാരത്തിനു കർമ്മം തടസ്സമല്ലേ?

അർജ്ജുനനോടു കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞതു്, ”അർജ്ജുനാ, എനിക്കു മൂന്നു ലോകത്തിലും നേടാനായി ഒന്നുമില്ല. എന്നാലും അർജ്ജുനാ, ഞാൻ കർമ്മം ചെയ്യുന്നു; ബന്ധമില്ലാത്ത കർമ്മം.” മക്കളേ, നിങ്ങളുടെ മനസ്സു് ശരീരതലത്തിൽ നില്ക്കുകയാണു്. അവിടെനിന്നും അതിനെ ഉദ്ധരിക്കേണ്ടതുണ്ടു്. നമ്മുടെ മനസ്സു് വിശ്വമനസ്സായിത്തീരണം. അതിനുള്ള മുളപൊട്ടിക്കുന്നതു ലോകത്തോടുള്ള കാരുണ്യമാണു്. വേദാന്തികൾ എന്നു് സ്വയം അഭിമാനിക്കുന്നവർക്കു താൻ മാത്രം ബ്രഹ്മവും മറ്റെല്ലാം മായയുമാണു്. എന്നാൽ ഈ ഭാവന അവർക്കു നിലനിർത്താൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ? അതുമില്ല. കൃത്യം 12 മണിയാകുമ്പോൾ ഭക്ഷണം ഒരുക്കികൊടുക്കണം. രോഗം വന്നാൽ ആശുപത്രിയിൽ കൊണ്ടുപോകണം. അപ്പോൾ ആശുപത്രി മായയല്ല, അതാവശ്യമാണു്. ഭക്ഷണവും അവർക്കാവശ്യമാണു്. മറ്റുള്ളവരുടെ സേവനവും അവർക്കാവശ്യമാണു്. ഈ മായയും ശുദ്ധബോധവും പറയുന്നവർക്കു് ഇതൊക്കെ എങ്ങനെ ആവശ്യമാണോ, അതുപോലെ ലോകത്തിനും ഇതൊക്കെ ആവശ്യമാണെന്നു് അവർ ചിന്തിക്കണം. തനിക്കു് എല്ലാവരുടെയും സേവവേണം; എന്നാൽ ലോകത്തിനു സേവ ചെയ്യേണ്ട സമയം വരുമ്പോൾ ബ്രഹ്മവിചാരവും ഇതു മടിയന്മാരുടെ ലക്ഷണമാണു്.

ഈ ആശ്രമത്തിൽ എൻജിനീയർമാരുണ്ടു്, ഡോക്ടർമാരുണ്ടു്. എല്ലാവരും അവരവർക്കറിവുള്ള ജോലികൾ അവരവരുടെ കഴിവിനനുസരിച്ചു ചെയ്യുന്നു. ഒപ്പം, ധ്യാനിക്കുകയും ശാസ്ത്രം പഠിക്കുകയും എല്ലാം ചെയ്യുന്നുമുണ്ടു്. കർമ്മം ബന്ധമില്ലാതെ ചെയ്യാനാണു് അവർ പഠിക്കുന്നതു്. സ്വാർത്ഥതയും ശരീരാഭിമാനവും കളയാൻ ബന്ധമില്ലാത്ത കർമ്മം സഹായിക്കും. മമതയില്ലാതെ കർമ്മം ചെയ്യുമ്പോൾ അതു ബന്ധകാരണമല്ല, മുക്തിമാർഗ്ഗമാണു്. ഇവിടെ സ്വർഗ്ഗം വേണമെന്നാഗ്രഹിക്കുന്നവർ ആരും ഇല്ല. തൊണ്ണൂറു ശതമാനവും ലോകത്തെ സേവിക്കണമെന്നു് ആഗ്രഹിക്കുന്നവരാണു്. അവരുടെ പിന്നാലെ സ്വർഗ്ഗം ചെന്നാൽപോലും അവർ സ്വർഗ്ഗത്തോടു ‘റ്റാറ്റാ’ പറയും. കാരണം സ്വർഗ്ഗം അവരുടെ ഹൃദയത്തിലുണ്ടു്. പിന്നെ ഒരു സ്വർഗ്ഗത്തിലും പോകേണ്ട ആവശ്യം അവർക്കു വരുന്നില്ല. കാരുണ്യമുള്ള മനസ്സുതന്നെ അവരുടെ സ്വർഗ്ഗം. ഈ ഒരു ഭാവമാണു് ഇവിടെ കുഞ്ഞുങ്ങൾക്കു കൂടുതലുള്ളതു്.

പണ്ടുണ്ടായിരുന്ന പലരും, താൻ ശുദ്ധബോധമാണെന്നു പറഞ്ഞു കൊണ്ടു്, മാറിയിരുന്നതല്ലാതെ, ജനങ്ങളുടെ ഇടയിലേക്കിറങ്ങി പ്രവർത്തിക്കുവാൻ തയ്യാറായില്ല. അതുകാരണമാണു നമ്മുടെ സംസ്‌കാരം ഇത്രയും അധഃപതിച്ചതു്. അതിന്റെ ദുരിതമാണു് ഇന്നുള്ളവർ അനുഭവിക്കുന്നതു്. ഇനിയും നമ്മുടെ സംസ്‌കാരത്തെ നിർവീര്യമാക്കണമെന്നാണോ പറയുന്നതു്. അദ്വൈതം ജീവിതമാണെന്നാണു ഞങ്ങൾ പഠിച്ചിട്ടുള്ളതു്. തന്നെപ്പോലെ മറ്റുള്ളവരെയും കാണുന്ന അവസ്ഥയാണതു്. കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധത്തിന്റെ അർത്ഥം എന്താണു്? അനേകം പാറക്കല്ലുകൾ മിഷ്യനിലിട്ടു് ഒന്നിച്ചു കറക്കിയാൽ, അതിന്റെ കൂർത്തമുനകൾ നഷ്ടമായി, മിനുസമുള്ളതായിത്തീരുന്നു. അതുപോലെ ലോക സേവനകർമ്മം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ നമ്മുടെ വ്യക്തിമനസ്സു് വ്യാപ്ത ചൈതന്യവുമായി ഒന്നുചേരുന്നു. മനസ്സിന്റെ വൈരൂപ്യം മാറി ആത്മസ്വരൂപമായിത്തീരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണു ഭഗവാൻ അർജ്ജുനനോടു യുദ്ധംചെയ്യാൻ പറഞ്ഞതു്. ഇതൊക്കെ പറഞ്ഞുകൊടുത്തു പഠിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കാൾ പ്രവൃത്തിയിൽ കാട്ടിക്കൊടുത്താൽ മറ്റുള്ളവർക്കും എളുപ്പം ഉൾക്കൊള്ളുവാൻ കഴിയും. അതാണു് അമ്മയുടെ ലക്ഷ്യം.

അമ്മയുടെ ആശ്രമത്തിൽ സേവനത്തിനു വളരെയേറെ പ്രാധാന്യം നല്കുന്നുണ്ടല്ലോ. ശരിയായ ആത്മവിചാരത്തിനു കർമ്മം തടസ്സമല്ലേ?

അമ്മ: മുകളിലേക്കുള്ള പടികൾ കെട്ടിയിരിക്കുന്നതു സിമന്റും കട്ടയും ഉപയോഗിച്ചാണു്. മുകൾത്തട്ടു വാർത്തിരിക്കുന്നതും സിമന്റും കട്ടയും കൊണ്ടാണു്. മുകളിൽ എത്തിയാലേ അതും ഇതും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമില്ലെന്നു് അറിയാൻ കഴിയൂ. മുകളിൽ കയറാൻ പടികൾ എങ്ങനെ ആവശ്യമായി വന്നുവോ, അതുപോലെ അവിടേക്കു് എത്തുവാൻ ഈ ഉപാധികൾ ആവശ്യമാണു്.

ഒരാൾ, കുറെ വസ്തുവും കൊട്ടാരം പോലുള്ള വീടും വാടകയ്ക്കു് എടുത്തിട്ടു്, അവിടുത്തെ രാജാവായി അഭിമാനിച്ചു കഴിഞ്ഞു. ഒരു സാധു അദ്ദേഹത്തെ കാണാൻ ചെന്നപ്പോൾ, താൻ രാജാവാണെന്ന ഭാവത്തിൽ വളരെ അഹങ്കാരത്തിൽ പെരുമാറി. ആ സാധു ചോദിച്ചു, ”നീ നിന്റെ മനസ്സാക്ഷിയോടു ചോദിക്കു്, വാസ്തവമെന്താണെന്നു്.” എല്ലാം വാടകയ്‌ക്കെടുത്തതാണു്, സ്വന്തമായി യാതൊന്നുമില്ല. എന്നാൽ ഭാവമോ എല്ലാം തന്റെ സ്വന്തമാണെന്നും. ഇതുപോലെയാണു് ഇന്നുള്ള മിക്കവരും. അനേകം പുസ്തകങ്ങൾ വായിച്ചിട്ടു്, കടപ്പുറത്തിരുന്നു കാക്ക കരയുന്നതുപോലെ, കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതല്ലാതെ ജീവിതവുമായി അതിനു യാതൊരു സാമ്യവും കാണാനില്ല. ശാസ്ത്രം അല്പമെങ്കിലും മനസ്സിലാക്കിയവർ തന്നെ സമീപിക്കുന്നവർക്കു് ഉയരാനുള്ള മാർഗ്ഗം ഉപദേശിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്യുകയുള്ളൂ. തർക്കിച്ചു സമയംകളയില്ല. ഓരോ വ്യക്തിക്കും, അവന്റെ സംസ്‌കാരം അനുസരിച്ചുള്ള മാർഗ്ഗമാണാവശ്യം. അതിനാലാണു ഹിന്ദുമതത്തിൽ അനേകം മാർഗ്ഗങ്ങൾ വന്നതു്. ഓരോരുത്തരെയും അവരവരുടെ തലത്തിൽ ചെന്നു് ഉദ്ധരിച്ചു കൊണ്ടുവരുവാനുള്ള വഴികളാണവ. അദ്വൈതം കാണാതെ പഠിക്കുവാനുള്ളതല്ല, ജീവിക്കുവാനുള്ളതാണു്. എങ്കിലേ അതനുഭവമാകൂ.

ഇവിടെ, ചിലർ വേദാന്തിയാണെന്നവകാശപ്പെട്ടുകൊണ്ടു വരാറുണ്ടു്. തങ്ങൾ ശുദ്ധബോധമാണെന്നാണു് അവർ വാദിക്കാറുള്ളതു്. അവർ ചോദിക്കാറുണ്ടു്, ”ആത്മാവു് ഏതാത്മാവിനെ സേവിക്കാനാണു്? ആശ്രമങ്ങളിൽ എന്തിനാണു സേവനം? പഠനം മാത്രം പോരേ? എന്നും മറ്റും. പണ്ടുള്ള മഹാത്മാക്കൾ ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം കഴിഞ്ഞാണു വാനപ്രസ്ഥത്തിനും സന്ന്യാസത്തിനും പോയിരുന്നതു്. അവരുടെ കർമ്മങ്ങൾ മിക്കതും കഴിഞ്ഞിരുന്നു. പിന്നീടു ചുരുങ്ങിയ നാളുകളേ അവർക്കുള്ളൂ. പക്ഷേ, അവർ ചെന്നിരുന്ന ഗുരു കുലങ്ങളിൽ കർമ്മം ഉണ്ടായിരുന്നു. നല്ല സമർപ്പണത്തോടെതന്നെ അവിടെയുള്ള വേദാന്തികളായ ശിഷ്യർ, വേദാന്തികളായ ഗുരുക്കന്മാരെ സേവിച്ചിരുന്നു. ശിഷ്യർ വിറകു ശേഖരിക്കാൻ പോയിരുന്നു. പശുവിനെ മേയ്ക്കാൻ പോയിരുന്നു. വയലിൽ വെള്ളം കയറുന്നതു തടയാൻ പോയ ആരുണിയുടെ കഥ കേട്ടിട്ടില്ലേ? വയലിലെ വരമ്പു മുറിഞ്ഞു വെള്ളം കയറുന്നതു തടയാൻ താൻതന്നെ, വരമ്പിനോടു ചേർന്നു കിടന്നു് ഒഴുക്കു തടഞ്ഞു. ഇതൊന്നും അവർക്കു വേദാന്തത്തിൽനിന്നു ഭിന്നമായി തോന്നിയില്ല. ഇതു വരമ്പല്ലേ, ഇതു ചെളിയല്ലേ, ഇതു വെള്ളമല്ലേ, ഞാൻ ആത്മാവല്ലേ എന്നൊന്നും അവർ ചിന്തിച്ചില്ല. അങ്ങനെയായിരുന്നു അന്നുള്ള ശിഷ്യന്മാർ. അന്നും കർമ്മയോഗം ഉണ്ടായിരുന്നു. അന്നു മൂന്നോ നാലോ ശിഷ്യരേ ഒരു ഗുരുവിന്റെകൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. എന്നാൽ ഈ ആശ്രമത്തിൽ ആയിരത്തിനടുത്തു് അന്തേവാസികൾ ഉണ്ടു്. ഇവർക്കെല്ലാം മുഴുക്കെ സമയവും ധ്യാനിക്കാൻ പറ്റുമോ? ഒക്കുകയില്ല. ചിന്തകൾ എന്തായാലും മനസ്സിൽ കടന്നു വരും. കർമ്മം ചെയ്താലും ഇല്ലെങ്കിലും ചിന്തകൾ ഉണ്ടാകും. എന്നാൽ, ആ ചിന്തകളെ നേർവഴിക്കു തിരിച്ചുവിട്ടു്, കൈകാലുകൾകൊണ്ടു കർമ്മം ചെയ്തു്, ജനങ്ങൾക്കു് ഉപകാരപ്രദമാക്കുന്നതാണോ തെറ്റു്?

(തുടരും…… )