”പുരാണകഥകളെല്ലാം യഥാര്‍ത്ഥത്തില്‍ നടന്നവയാണോ എന്നു ചോദിക്കുന്നവര്‍ കണ്ടേക്കാം. കഥയല്ല, കഥയുടെ പിന്നിലെ തത്ത്വം ഗ്രഹിക്കുന്നതാണു കാര്യം. എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വെറും ബുദ്ധികൊണ്ടുമാത്രം അറിയാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നയാളിനു ഹൃദയഭാവങ്ങള്‍ ഉള്‍ക്കൊള്ളാന്‍ കഴിയില്ല.

ധ്യാനത്തിന്റെയും സ്നേഹത്തിന്റെയും അര്‍ത്ഥമറിയാന്‍ കഴിയില്ല. അതിനെക്കുറിച്ചൊക്കെ സംസാരിക്കാന്‍ പറ്റിയെന്നിരിക്കും. അങ്ങനെയുള്ള ബുദ്ധികൊണ്ടെന്താ ഗുണം?”

അമ്മ അതു പറഞ്ഞപ്പോള്‍ ഒരു ബ്രഹ്മചാരിക്കു ജിജ്ഞാസ അടക്കാന്‍ കഴിഞ്ഞില്ല. ”അമ്മേ, ഇന്നു നാം കാണുന്ന സകലതും മനുഷ്യന്റെ ബുദ്ധികൊണ്ടുണ്ടായ നേട്ടങ്ങളല്ലേ? ആധുനികശാസ്ത്രവും സാങ്കേതികവിദ്യയും ഇത്ര കണ്ടു വികസിച്ചതൊക്കെ മനുഷ്യബുദ്ധി ഒന്നുകൊണ്ടല്ലേ. പിന്നെ അമ്മയെന്താ അതുകൊണ്ടു പ്രയോജനമില്ലെന്നു പറയുന്നത്?”

”മോനേ, അമ്മ ഒരു കാര്യം പറയുമ്പോള്‍ അതു നല്ലവണ്ണം ശ്രദ്ധിക്കണം” അമ്മ സാവധാനം വിശദീകരിച്ചു,”ശരിക്കു മനസ്സിലാക്കി സംസാരിക്കണം. അമ്മ ഹൃദയത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം എടുത്തു കാണിച്ചതാണ്. അല്ലാതെ ബുദ്ധി ഉപയോഗമില്ലാത്തതാണെന്നല്ല പറഞ്ഞത്.”

”ബുദ്ധി ഒന്നിനും കൊള്ളാത്ത സാധനമൊന്നുമല്ല. അതു വേണം എന്നല്ല, കൂടിയേ തീരൂ താനും. എന്നാല്‍ അതിനു് അര്‍ഹമായ സ്ഥാനമുണ്ട്. വേണ്ടാത്തിടത്തു് ഉപയോഗിക്കാതിരുന്നാല്‍ മതി. അതിനു് അനവസരത്തില്‍ അമിതപ്രാധാന്യം കൊടുക്കുന്നതാണു നമ്മുടെ പല പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ക്കും കാരണം. അങ്ങനെയായാല്‍ ജീവിതത്തില്‍ സൗന്ദര്യത്തിനു സ്ഥാനമുണ്ടാവില്ല.

ഹൃദയത്തിന്റെ സ്ഥാനം ബുദ്ധി പിടിച്ചടക്കുന്നതാണു മാനസിക സംഘര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കും, നിരാശയ്ക്കും ഒക്കെ കാരണമാവുന്നത്. ഹൃദയവും ബുദ്ധിയും തമ്മില്‍ ജീവിതത്തില്‍ ഒരു ബാലന്‍സു് വേണം. ജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം തന്നെ സ്നേഹമല്ലേ മോനേ?

ഇക്കാലത്താര്‍ക്കും പ്രേമത്തിന്റെയോ, ധ്യാനത്തിന്റെയോ മൗനം മനസ്സിലാക്കാന്‍ കഴിവില്ല. അവരതിനെ വികല്പമെന്നോ ഭ്രാന്തെന്നോ ഒക്കെ വിളിച്ചേക്കും. ധ്യാനിയുടെ മൗനം എന്തെന്നു കൂടി അവര്‍ക്കറിയില്ല.

സാധാരണക്കാര്‍ക്കു വാക്കുകളുടെ ലോകം മാത്രമേ പരിചയമുള്ളൂ. അവിടെ അവരറിയുന്ന സ്നേഹവും വാക്കുകളിലൂടെത്തന്നെ പ്രകടമാക്കുന്ന സ്നേഹമാണ്. പറഞ്ഞറിയിക്കാനാവാത്ത തരം സ്നേഹമുണ്ടെന്നവര്‍ക്കറിയില്ല. സ്നേഹഭാജനവുമായി പരിപൂര്‍ണ്ണ ഐക്യം പ്രാപിച്ചാല്‍പ്പിന്നെ അവിടെന്തു വാക്കുകളാണുള്ളത്? നമ്മള്‍ അവിടെ പ്രശാന്തചിത്തരും മഹാമൗനികളുമായി മാറുന്നു. ഇടതടവില്ലാത്ത ആ ധ്യാനാവസ്ഥയെത്തന്നെയാണു സമാധിയെന്നു പറയുന്നത്.”

ഒരു നിമിഷം നിര്‍ത്തിയ ശേഷം അമ്മ തുടര്‍ന്നു, ”പ്രേമഭാജനവുമായി ഒന്നാകുമ്പോള്‍ ഉണ്ടാകുന്ന മൗനത്തിനു ദൃഷ്ടാന്തമായി ശിവന്റെയും, പാര്‍വ്വതീദേവിയുടെയും ഒരു കഥയുണ്ട്.” എന്നിട്ടു് അമ്മ ആ കഥ വിവരിച്ചു തുടങ്ങി.
”പരമശിവന്‍ ഭിക്ഷയ്ക്കായി ലോകം മുഴുവന്‍ ചുറ്റിത്തിരിയാന്‍ പുറപ്പെട്ടു കഴിഞ്ഞാല്‍പ്പിന്നെ പാര്‍വ്വതീദേവി കൈലാസത്തില്‍ എന്നും ഒറ്റയ്ക്കാണ്. ദേവിക്കു് ഈ വിരഹം അസഹ്യമായി തോന്നി. ഒരു ദിവസം സംഭാഷണ മദ്ധ്യേ ഇക്കാര്യം സൂചിപ്പിച്ചുകൊണ്ടു ദേവി ശിവനോടു പറഞ്ഞു.

” അങ്ങു സദാ നിര്‍വ്വികല്പസമാധിയില്‍ ലയിച്ചു കഴിയുന്ന ആളായതുകൊണ്ടു് അങ്ങേയ്ക്കു വേര്‍പാടിന്റെ ദുഃഖമൊന്നും കണ്ടില്ലെന്നു വരാം. എനിക്കങ്ങനെയല്ല. അതുകൊണ്ടു സമാധിയെന്തെന്നു് എനിക്കുകൂടി ഉപദേശിച്ചു തരണം. അങ്ങനെയായാല്‍ എനിക്കും വിരഹദുഃഖം അനുഭവപ്പെടാതെ കഴിക്കാമായിരുന്നല്ലോ.”

പരമശിവന്‍ ദേവിയോടു പത്മാസനസ്ഥയായി ഇരുന്നു കണ്ണുകളടച്ചു മനസ്സിനെ അന്തര്‍മ്മുഖമാക്കാന്‍ പറഞ്ഞു. ദേവി ധ്യാനമഗ്നയായി.
”ഇപ്പോള്‍ എന്തു കാണുന്നു?” പരമശിവന്‍ ചോദിച്ചു.
”അങ്ങയുടെ രൂപം മനോനേത്രത്തിനു മുമ്പില്‍ കാണുന്നു.”
”ആ രൂപത്തെയും കടന്നു പോകൂ. ഇപ്പോഴെന്തു കാണുന്നു?”
”ഒരു ദിവ്യപ്രകാശം.”
”അതിനെയും അതിക്രമിച്ചു നോക്കൂ. ഇപ്പോഴോ?”
”നാദം മാത്രമാണിപ്പോള്‍ കേള്‍ക്കുന്നത് ”
”അതിനുമപ്പുറം പോകൂ. ഇപ്പോഴെന്താണനുഭവം?”

ആ ചോദ്യത്തിനു് ഉത്തരമുണ്ടായില്ല. ദേവിയുടെ വ്യക്തിത്വം തന്നെ വിലയിച്ചു മറഞ്ഞു പോയിരുന്നു. ദേവി ശിവനുമായി പൂര്‍ണ്ണ ഐക്യം പ്രാപിച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. അവിടെ ചോദ്യം കേള്‍ക്കാനോ ഉത്തരം പറയാനോ ആരുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. മനസ്സിനും, വാക്കിനും, ബുദ്ധിക്കും ചിന്തയ്ക്കും എത്തിച്ചേരാനാകാത്ത തലത്തില്‍ പ്രേമത്തിന്റെ പരമകാഷ്ഠയില്‍ തന്റെ നാഥനുമായുള്ള നിത്യമായ, അഭേദ്യമായ, ഐക്യം ദേവി പ്രാപിച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു.”

അമ്മ കഥ പറഞ്ഞവസാനിപ്പിച്ചു. കഥയുടെ ഭാവം ഉള്‍ക്കൊണ്ടിട്ടെന്നവണ്ണം സശ്രദ്ധം കേട്ടിരുന്നവരും സഘനമൗനത്തിലാണ്ടിരുന്നു.

ശരിയായ സ്നേഹത്തിന്റെ ഇരിപ്പിടം ഹൃദയമാണ്. ഹൃദയത്തിലെ ഈ സ്നേഹാനുഭൂതി പകരാന്‍ വാക്കുകളില്ല. വാക്കുകള്‍ക്കു ഹൃദയത്തില്‍ ഇടമില്ല. അവയുടെ സ്ഥാനം ബുദ്ധിയിലാണ്. ബുദ്ധിക്കു സംസാരിക്കാനറിയാം. എന്നാല്‍ അതു് ഒരു ടേപ്പ് റിക്കാര്‍ഡര്‍ പോലെയേ ഉള്ളൂ. വാക്കുകള്‍ വെറുതെ ചവച്ചു തുപ്പാനേ ബുദ്ധിക്കു കഴിവുള്ളൂ. അവയ്ക്കു പിന്നില്‍ വികാരമില്ല.

കരുണയെന്തെന്നു ബുദ്ധിക്കു് അനുഭവിച്ചറിയാനാവില്ല. ദയയും സ്നേഹവുമൊന്നും ബുദ്ധിയുടെ പരിധിയില്‍ വരില്ല. അതിന്റെ കൈയില്‍ ആകെയുള്ളതു യുക്തിയാണ്. സ്നേഹത്തെയും കരുണയെയുമൊക്കെ യുക്തിയുക്തം അതു വിലയിരുത്താന്‍ നോക്കും. മോനേ, വാക്കുകള്‍ കൂടുമ്പോള്‍ അവിടെ സ്നേഹം കുറയുകയാണ്. സ്നേഹിക്കുന്ന വ്യക്തി സദാ ധ്യാനമഗ്നനെപ്പോലെയാണ്. അത്തരം സ്നേഹമുള്ളിടത്തു ചിന്തകള്‍ നിലയ്ക്കുന്നു.

യഥാര്‍ത്ഥപ്രേമി ചിന്തിക്കുകയല്ല, ധ്യാനിക്കുകയാണു ചെയ്യുന്നത്. തന്റെ സ്നേഹഭാജനത്തെ ക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകള്‍ മാത്രമേ അയാളുടെ മനസ്സില്‍ ഉള്ളൂ. അവിടെ പലതരം ചിന്തകള്‍ക്കു കടന്നുവരാനിടമില്ല. ആകെയവിടെയുള്ളതു പ്രേമിയെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്ത ഒന്നു മാത്രമാണ്.

ഒറ്റ വൃക്ഷത്തെ മാത്രമായി കാടു് എന്നു പറയാന്‍ പറ്റാത്തപോലെ ഒറ്റ ചിന്ത മാത്രമുള്ളപ്പോള്‍ മനസ്സുണ്ടെന്നുതന്നെ പറയാന്‍ കഴിയില്ല. പ്രേമിയെപ്പറ്റി മാത്രമുള്ള ആ ഏകചിന്ത ഹൃദയത്തിന്റെ ആഴങ്ങളില്‍നിന്നു വരുന്നതാണ്, വാക്കുകള്‍ക്കും സംസാരത്തിനും എത്തിച്ചേരാനാകാത്തത്ര ആഴങ്ങളില്‍നിന്ന്. അവിടെ വിശദീകരണങ്ങളില്ല. അതിനെപ്പറ്റി കൂടുതലൊന്നും പറയാനേ കഴിയില്ല.

സ്നേഹിക്കുന്നയാള്‍ സദാ ധ്യാനത്തിലാഴ്ന്നു കഴിയുന്നു. അവിടെ ദ്വൈതമില്ല.
സ്നേഹത്തിന്റെ നിഴലാണു ധ്യാനം. നമ്മള്‍ തീര്‍ത്തും നിശ്ശബ്ദരും ആത്മനിഷ്ഠരും ആയിത്തീരുകയാണവിടെ ചെയ്യുന്നത്. ആത്മവിശ്രാന്തിയില്‍ ലയിച്ചിരിക്കുന്നയാള്‍ക്കു സംസാരിക്കാന്‍ തന്നെ കഴിയില്ല. അതാണു ആദിഗുരുവായ ദക്ഷിണാമൂര്‍ത്തി സദാ മൗനത്തില്‍ ഇരിക്കുന്നതായി കാണുന്നത്. ജ്ഞാനവൃദ്ധന്മാരായ തന്റെ ശിഷ്യര്‍ക്കു ദക്ഷിണാമൂര്‍ത്തി മൗനത്തിലൂടെയാണു് ഉപദേശിച്ചതായി പറയുന്നത്. ഗുരുവും മൗനം. ശിഷ്യരും മൗനം. ആ മൗനത്തിലൂടെ ഗുരു ശിഷ്യര്‍ക്കു ജ്ഞാനോപദേശം നല്കുകയും ചെയ്തു അവരതു് ഉള്‍ക്കൊണ്ടു തത്ത്വം സാക്ഷാത്ക്കരിക്കുകയും ചെയ്തു.