അമ്മ ക്രമേണ പൂര്‍വ്വാവസ്ഥ പ്രാപിച്ചുവെന്നു കണ്ടപ്പോള്‍ വീണ്ടും ചോദ്യശരങ്ങൾ ഉതിരുകയായി.”അമ്മേ, അമ്മ പറഞ്ഞല്ലോ ഏകാഗ്രതയാണു മനസ്സിന്റെ നിശ്ചലത കൈവരുത്തുന്നതെന്ന്. ഗവേഷണത്തിനും പരീക്ഷണത്തിനുമായി മണിക്കൂറുകളും ചിലപ്പോള്‍ ദിവസങ്ങള്‍ തന്നെയും ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാര്‍ ഏകാഗ്രതയോടെ പരിശ്രമിക്കാറുണ്ടല്ലോ. അത്ര കണ്ടുള്ള ഏകാഗ്രത അവരുടെ മനസ്സിനു നിശ്ചലത കൈവരുത്തുന്നില്ലേ? അതും അമ്മ പറയുന്ന നിശ്ചലതയും രണ്ടും ഒന്നാണോ, അതോ രണ്ടാണോ?”

”മിടുക്കന്‍! മോനേ, രണ്ടും മനസ്സിന്റെ നിശ്ചലത തന്നെയെങ്കിലും അവരുടെ അനുഭവങ്ങള്‍ തമ്മില്‍ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്. ശാസ്ത്രജ്ഞനു പരീക്ഷണ ശാലയില്‍ ഏകാഗ്രത ഉണ്ടായേക്കും. അതു് അയാളുടെ വിഷയത്തിലോ താന്‍ നടത്തുന്ന കണ്ടുപിടുത്തത്തിലോ മാത്രമാണ്. പരീക്ഷണശാല വിട്ടു കഴിഞ്ഞാല്‍ അയാള്‍ പിന്നെയും പഴയ മനുഷ്യനായി.

ശാസ്ത്രജ്ഞനായി എന്നതുകൊണ്ടു വാസന നശിക്കണമെന്നില്ലല്ലോ. പഴയ ശീലങ്ങള്‍ക്കും വാസനകള്‍ക്കും അടിമപ്പെട്ടു് അയാള്‍ തന്റെ മനസ്സിനും ആഗ്രഹങ്ങള്‍ക്കും അനുസരിച്ചു് ഓരോന്നു ചെയ്യുന്നു. അപ്പോള്‍ നേരത്തെ ഉണ്ടായിരുന്ന മനസ്സിന്റെ നിശ്ചലത എവിടെപ്പോയി?

അവര്‍ക്കൊന്നും മനസ്സിനെ ആവശ്യം പോലെ ചിന്താ രഹിതമാക്കി വയ്ക്കാന്‍ കഴിയില്ല. ഗവേഷണ ശാലയില്‍ കയറിയാല്‍ ഇറങ്ങുന്നതുവരെ അതു നില നിന്നേക്കാം; അത്രയേ ഉള്ളൂ. സാധാരണ മനുഷ്യര്‍ക്കു പോലും ചിലപ്പോഴൊക്കൈ അത്തരം ഏകാഗ്രതയും അതില്‍ നിന്നുള്ള മനസ്സിന്റെ നിശ്ചലതയും കിട്ടാറില്ലേ?

ശാസ്ത്രജ്ഞന്റെ ഏകാഗ്രത സാധാരണക്കാരനെ അപേക്ഷിച്ചു കുറച്ചു കൂടുതല്‍ ഉണ്ടാകുമെന്നു് അമ്മ സമ്മതിക്കുന്നു. അവരുടെ മനസ്സിനു കൂടുതല്‍ സൂക്ഷ്മതയുണ്ട്; ആ ഏകാഗ്രതയും തന്മൂലമുള്ള മനസ്സിന്റെ നിശ്ചലതയും പ്രത്യേക അനുഗ്രഹം തന്നെ. എന്നാലും അതു സ്ഥിരമല്ല; വന്നും പോയുമിരിക്കുന്നതാണ്. ടെസ്റ്റ്ട്യൂബിനും യന്ത്രങ്ങള്‍ക്കും ഇടയിലിരിക്കുമ്പോള്‍ മാത്രമല്ലാതെ നിത്യജീവിതത്തില്‍ അയാള്‍ക്കതു് അനുഭവിക്കാനാകുന്നില്ല. ചിലപ്പോള്‍ ജീവിതത്തില്‍ അയാള്‍ ഒരു പരാജയമായെന്നും വരാം.”


”മക്കളേ, മറിച്ചു് ഒരു ഋഷിയുടെ കാര്യത്തില്‍ നിശ്ചലത എന്നതു മനോനാശത്തില്‍ നിന്നുണ്ടാകുന്നതാണ്. ഋഷിയുടെ മനസ്സു് എപ്പോഴും ഏതു പരിതഃസ്ഥിതിയിലും ആ നിശ്ചലാവസ്ഥയിലാണ്. മനസ്സിനെ അതിക്രമിച്ചവരാണവര്‍. അവരില്‍ അഹന്ത മരിച്ചു കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അഹന്തയില്ലാതാവുകയെന്നാല്‍ ആഗ്രഹങ്ങളുടെ പിടിയില്‍ നിന്നു മുക്തി കിട്ടുകയെന്നര്‍ത്ഥം. മറിച്ചു ശാസ്ത്രജ്ഞന്‍ അഹന്തയുടെ ഭാരം ചുമക്കുന്നവനാണ്. അയാള്‍ക്കു നിരവധി ആഗ്രഹങ്ങളുണ്ട്.”

“ഋഷിയുടെ മനസ്സു് ഒഴിഞ്ഞ പാത്രംപോലെയാണ്. അഹന്തയുടെ ഭാരമില്ലാത്തതിനാല്‍ ഋഷി തികച്ചും സ്വതന്ത്രനായി വിഹരിക്കുന്നു. തെളിഞ്ഞ കണ്ണാടി പോലെ, സ്ഫടികംപോലെ, ആ മനസ്സിനു സ്വന്തമായ നിറവും രൂപവുമില്ല. നമ്മള്‍ അവര്‍ക്കു മനസ്സുള്ളതുപോലെ കാണുന്നെങ്കിലതു കണ്ണാടിയിലെ പ്രതിബിംബം പോലെയാണ്. പ്രതിബിംബം ഒരിക്കലും കണ്ണാടിയുടെ സ്വന്തമല്ലല്ലോ. മുമ്പില്‍ ഉള്ളതിനെ അതേപടി പ്രതിഫലിപ്പിക്കുക മാത്രമാണു കണ്ണാടിയുടെ ധര്‍മ്മം. അല്ലാതെ തന്റെതായി എതെങ്കിലും എടുക്കുകയോ ഉപേക്ഷിക്കുകയോ അല്ല.”

മക്കളേ, ഇന്നു നമ്മുടെ മനസ്സു് ഭൗതിക വിഷയങ്ങളില്‍ ഒട്ടി നില്ക്കുകയാണു്. സ്വാര്‍ത്ഥത നിറഞ്ഞതാണു്. ഇതുമൂലം ഈശ്വരനു വസിക്കുവാന്‍ നമ്മില്‍ ഇടമില്ല.

അതിനാല്‍ ഇവയില്‍ നിന്നെല്ലാം മോചനം നേടി മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ഈശ്വരനെ ഹൃദയത്തില്‍ പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നതിനും വേണ്ടിയാണു ഗുരുകുലങ്ങളില്‍ പോകുന്നതും ഗുരുക്കന്മാരെ ആശ്രയിക്കുന്നതും. എന്നാല്‍ ഇന്നു നമ്മള്‍ അവിടെ എത്തിയാലും സമ്പത്തിനുവേണ്ടിയാണു പ്രാര്‍ത്ഥിക്കാറുള്ളതു്.

‘എനിക്കു് ഈശ്വരനോടു വലിയ പ്രേമമാണു്, ഇഷ്ടമാണു്’ എന്നൊക്കെ പറയും. പക്ഷേ, മനസ്സിനെ ബന്ധിച്ചു നിര്‍ത്തിയിരിക്കുന്ന വസ്തുക്കളെ സമര്‍പ്പിക്കാന്‍ നാം തയ്യാറാകണം. അപ്പോള്‍ മാത്രമേ നമ്മളിലെ യഥാര്‍ത്ഥ സമര്‍പ്പണത്തിനെ കുറിച്ച് അറിയാന്‍ കഴിയൂ. ഈശ്വരനോടുള്ള യഥാര്‍ത്ഥ സ്നേഹത്തെ മനസ്സിലാക്കാന്‍ സാധിക്കൂ.

ഒരു പെണ്‍കുട്ടി തന്റെ കൂട്ടുകാരിയുടെ പിറന്നാളിനു് ഒരു കത്തയച്ചു, ‘നിന്റെ പിറന്നാളിനെ കുറിച്ചു് അറിഞ്ഞപ്പോള്‍ സന്തോഷം കൊണ്ടു ഞാന്‍ സ്വയം മതി മറന്നു. ഏറ്റവും ഭംഗിയുള്ള ഒരു സമ്മാനം നിനക്കു നല്കുന്നതിനു വേണ്ടി ഞാന്‍ എവിടെയൊക്കെ അന്വേഷിച്ചുവെന്നോ? അവസാനം ഒരു കടയില്‍ അതു ഞാന്‍ കണ്ടു. പക്ഷേ, പത്തു രൂപയാണതിന്റെ വില. അതുകൊണ്ടു വാങ്ങിയില്ല. മറ്റൊരു അവസരത്തിലാകാമെന്നു കരുതി.’

കൂട്ടുകാരിയോടു് എന്തെന്നില്ലാത്ത സ്നേഹമാണു്. സ്വന്തം ജീവന്‍ കൂടി നല്കാമെന്നു പറഞ്ഞതാണു്. പക്ഷേ, അവള്‍ക്കു വേണ്ടി പത്തു രൂപ മുടക്കാന്‍ വയ്യ. ഇതുപോലെയാണു നമുക്കു് ഈശ്വരനോടുളള പ്രേമവും ഭക്തിയും.

‘ഈശ്വരനുവേണ്ടി എല്ലാം സമര്‍പ്പിച്ചിരിക്കുന്നു’ എന്നു വായ്‌ കൊണ്ടു പറയും. കാര്യ സാദ്ധ്യത്തിനു വേണ്ടി ക്ഷേത്രത്തില്‍ തേങ്ങ നേര്‍ച്ച പറയും. കാര്യം സാധിച്ചു കഴിഞ്ഞാല്‍ ഭഗവാനു നല്കുന്നതിനു വേണ്ടി ഏറ്റവും വില കുറഞ്ഞ ചെറിയ തേങ്ങാ നോക്കിത്തിരയും.

മക്കളേ, ഇതൊന്നുമല്ല യഥാര്‍ത്ഥ ഭക്തിയും പ്രേമവും. സ്വന്തം ജീവനെ കൂടി സമര്‍പ്പിക്കുവാനുളള ഭാവം വരണം. ഈശ്വരനു വേണ്ടി എന്ന ഭാവത്തില്‍ നമ്മള്‍ എന്തെങ്കിലും നല്കുന്നുവെങ്കില്‍ അതിന്റെ പ്രയോജനം നമുക്കു തന്നെയാണു്.

മറിച്ചു ചിന്തിക്കുന്നതു്, കിണറ്റിലെ വെള്ളം കോരി നദിയില്‍ കൊണ്ടുചെന്നിട്ടു ‘നദീ നീ ദാഹിച്ചിരിക്കുകയല്ലേ, ഇതാ ഇതു കുടിച്ചോ’ എന്നു പറയുന്നതു പോലെയാണു്.

ഈശ്വരനു നമ്മില്‍ നിന്നു യാതൊന്നും വേണ്ട. അവിടുന്നാണു നമുക്കു വേണ്ടതെല്ലാം തരുന്നതു്. അവിടുന്നാണു നമ്മളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതു്. അവിടുത്തോടുളള അടുപ്പം മൂലം നമ്മള്‍ ശുദ്ധിയാവുകയാണു്.

”ഋഷി, ജീവിതത്തെ നിരസിക്കുകയല്ല മറിച്ചു്, ആനന്ദപൂര്‍വ്വം ആഞ്ഞു പുല്കി അതുമായി ലയിച്ചു് ഒന്നാവുകയാണു ചെയ്യുന്നത്. ജീവിതം അവര്‍ക്കു് ഒരു സമരമായിരുന്നില്ല. ഭൗതിക ശാസ്ത്രജ്ഞന്‍ ജീവിതത്തെ എതിര്‍ത്തു കീഴടക്കാന്‍ യത്‌നിക്കുന്നു. ഋഷി ജീവിത പ്രവാഹത്തില്‍ തന്നെത്തന്നെ സമര്‍പ്പിക്കുകയാണ്. എവിടേക്കെന്നു വച്ചാല്‍ അവിടേക്കു തന്നെ ഒഴുക്കിക്കൊണ്ടു പോകാന്‍ അനുവദിക്കുകയാണ്.”

”ശാസ്ത്രജ്ഞന്‍ ബാഹ്യ പ്രകൃതിയെയാണു് ആന്തര പ്രകൃതിയെക്കാളേറെ മനസ്സിലാക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നത്. സമഗ്രതയെയല്ല, അവയവങ്ങളെ കുറിച്ച് അറിയാനാണയാള്‍ക്കു താല്‍പര്യം. പുറം ലോകത്തില്‍ ശ്രദ്ധയത്രയും കൊടുക്കുന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞനു തന്റെ തന്നെ ആന്തര സത്തയെ കുറിച്ചു് ഒരു പിടിയുമില്ല. അയാളുടെ തലയില്‍ വലിയ വലിയ ആശയങ്ങളുണ്ട്. അയാള്‍ക്കു തീക്ഷ്ണ ബുദ്ധിയുമുണ്ട്. എന്നാല്‍ ശാസ്ത്ര വിഷയത്തോടു മാത്രമുള്ള, മറ്റെല്ലാറ്റിനെയും പുറന്തള്ളുന്ന അയാളുടെ പ്രേമം ഇടുങ്ങിയതാണ്. “

“അമ്മ പറയുന്നതു ശരിയായ ശാസ്ത്രജ്ഞന്‍, ശരിയായ പ്രേമിയായിരിക്കണമെന്നാണ്. അയാള്‍ എല്ലാ ജീവരാശികളെയും, ജീവിതത്തെത്തന്നെയും, സ്നേഹിക്കുന്നവനാകണം. ആ അര്‍ത്ഥത്തില്‍ ഋഷികളെ ശരിയായ ശാസ്ത്രജ്ഞരെന്നു പറയാം. കാരണം അവര്‍ ജീവിതത്തെ അതിന്റെ ആഴത്തിലും പരപ്പിലും പഠിച്ചവരാണ്. ജീവനും സ്നേഹത്തിനും ആധാരമായ ആ ആത്മസത്തയെ അറിഞ്ഞവരാണ്. അവരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം മേലും കീഴും മുമ്പിലും പിറകിലും എന്നല്ല, എവിടെയും സ്നേഹം മാത്രമേ കാണാനുള്ളൂ.”

“പാതാളത്തിലോ നരകത്തിലോ എന്നുവേണ്ട എവിടെയും അവര്‍ ജീവനും പ്രേമവും മാത്രം കാണുന്നു, എവിടെയും അതിന്റെ ഉജ്ജ്വല പ്രഭ മാത്രം കാണുന്നു. അതുകൊണ്ടാണു് അമ്മ അവരെ യഥാര്‍ത്ഥ ശാസ്ത്രജ്ഞരെന്നു വിളിക്കുന്നത്. അവര്‍ സ്വന്തം ആത്മാവിനെ പരീക്ഷണശാലയായി തെരഞ്ഞെടുത്തവരാണ്. അവര്‍ ജീവിതത്തില്‍ ഭേദബുദ്ധി ദര്‍ശിക്കുന്നില്ല. ജീവിതം അവര്‍ക്കു് ഏകസത്തയാണ്. ജീവന്റെയും പ്രേമത്തിന്റെയും ആ അദ്വൈതാനുഭൂതിയിലാണു് അവര്‍ സദാ കഴിയുന്നത്.”

അമ്മയുടെ മിഴിയിണകള്‍ നിശ്ചലങ്ങളായി. വാക്കുകള്‍ ഇടറി മുറിഞ്ഞു. ശരീരം ഇളക്കമറ്റതായി. ശ്വാസം തന്നെ നിലച്ചതുപോലെ. ആ ഭാവസമാധി അല്പനേരം നീണ്ടുനിന്നു. അനുപമകാന്തി ചിതറുന്ന ആ ശ്യാമ വിഗ്രഹത്തിനു മന്ത്ര പുഷ്പാഞ്ജലി എന്നവണ്ണം ഒരു ബ്രഹ്മചാരി മന്ദ്രമധുരമായി പാടി.

അനുപമ ഗുണനിലയേ ദേവീ
അശരണനവലംബം നീയേ (അനുപമ)
ആഗമവിനുതേ രാഗവിലോലേ
ഏകുക തവ കരുണാലേശം (അനുപമ)
അറിയാനറിവുകള്‍ ഇല്ലിവനെന്നതു
പറയാതവിടുന്നറിയുമല്ലോ(അനുപമ)
അഴലാമാഴിയില്‍ വീഴുമീ ഏഴയെ
അടിയിണ കാട്ടി അനുഗ്രഹിക്കൂ (അനുപമ)

സാധാരണ പറയാറുണ്ടു്, പ്രകൃതി, വികൃതി, സംസ്‌കൃതി എന്നു്. നാലുപേര്‍ക്കു് ഓരോ റൊട്ടി കിട്ടി. ഒന്നാമന്‍ അതു കിട്ടിയ ഉടനെ കഴിച്ചു. രണ്ടാമന്‍ മൂന്നാമന്റെതുകൂടി തട്ടി എടുത്തു കഴിച്ചു. നാലാമനാകട്ടെ തനിക്കു കിട്ടിയതിന്റെ പകുതി നഷ്ടമായവനുകൂടി നല്കി, പങ്കിട്ടു കഴിച്ചു.

ഒന്നാമന്റെ പെരുമാറ്റത്തെ പ്രകൃതി എന്നുപറയാം. തന്റെ സുഖത്തെമാത്രം ചിന്തിക്കുന്നു. മറ്റുള്ളവരെ ദ്രോഹിക്കുന്നുമില്ല, സഹായിക്കുന്നുമില്ല. രണ്ടാമന്റെ പെരുമാറ്റത്തെ വികൃതി എന്നുപറയാം. കാരണം മറ്റുള്ളവരെ കഷ്ടപ്പെടുത്തിയും സ്വാര്‍ത്ഥത നോക്കുന്നു. നാലാമന്റെ പെരുമാറ്റമാണു സംസ്‌കൃതി. തനിക്കുള്ളതുപോലും ഇല്ലാത്തവര്‍ക്കു നല്കി. തന്റെ സുഖത്തിലുമുപരി ലോകത്തിന്റെ നന്മയെ കാംക്ഷിക്കുന്നു. ഇതുപോലെ, നമുക്കു കിട്ടിയ ഈ ജീവിതം മറ്റുള്ളവര്‍ക്കു പ്രയോജനപ്പെടുന്നവിധം പങ്കിടുവാന്‍ നമുക്കു സാധിക്കണം. അതാണു സംസ്‌കൃതി.

ചിലര്‍ പറയും ഞാനെന്തു സമ്പാദിച്ചുവോ അതെനിക്കു നഷ്ടപ്പെട്ടു. ഞാനെന്തു കൊടുത്തുവോ അതിപ്പോഴും എന്റെ കൈയിലുണ്ടു്. എന്താണിതിനര്‍ത്ഥം? മറ്റുള്ളവര്‍ക്കു കൊടുത്താല്‍ ഇന്നല്ലെങ്കില്‍ നാളെ അവ നമുക്കു തിരിച്ചു ലഭിക്കുക തന്നെ ചെയ്യും. മറിച്ചു്, സ്വാര്‍ത്ഥബുദ്ധിയോടെ എന്തൊക്കെ സമ്പാദിച്ചാലും കുറച്ചുകാലം കഴിയുമ്പോള്‍ അവ നഷ്ടമാകും. എത്രയായാലും മരിക്കുമ്പോള്‍ ഒന്നും കൂടെ കൊണ്ടുപോകുവാന്‍ നമുക്കു കഴിയില്ല. കൊടുക്കുമ്പോള്‍ അതു സ്വീകരിക്കുന്നവരോടൊപ്പം നമ്മുടെ ഹൃദയവും നിറയുന്നു. ഇതു പറയുമ്പോള്‍ ഒരു കഥ ഓര്‍മ്മ വരുന്നു.

ഒരു കുട്ടി എന്നും സ്‌കൂളില്‍ പോകുന്നതു് ഒരു അനാഥാലയത്തിന്റെ മുന്നില്‍ക്കൂടിയാണു്. ആ സമയത്തു് അനാഥാലയത്തിലെ കുട്ടികള്‍ അവിടെ വളരെ വിഷമിച്ചു നില്ക്കുന്നതു് ആ കുട്ടി കാണാറുണ്ടു്. അതു് അവന്റെ മനസ്സിനെ അലിയിക്കാറുമുണ്ടു്. അങ്ങനെയിരിക്കെ തിരുവോണനാള്‍ അടുത്തു വന്നു. അവനു് അവന്റെ അച്ഛന്‍ കുറച്ചു പൈസ കൊടുത്തു. അതു കിട്ടിയപ്പോള്‍ അവന്‍ചിന്തിച്ചു. ‘എനിക്കു കളിപ്പാട്ടവും പുത്തനുടുപ്പും വാങ്ങിത്തരുവാന്‍ അച്ഛനുമമ്മയും ഉണ്ടു്. പക്ഷേ, ഇവരെ ആരു സന്തോഷിപ്പിക്കും?. ഇവര്‍ക്കു മാതാപിതാക്കളില്ല, സ്വന്തമായി ആരുമില്ല. അവര്‍ക്കെത്ര ദുഃഖം കാണും?”

പെട്ടെന്നു് അവനൊരു ആശയം തോന്നി. ആ കുട്ടി അവന്റെ കൂട്ടുകാരായ മറ്റു കുട്ടികളെ ചെന്നു കണ്ടു പറഞ്ഞു, ”നമുക്കു് ഓണത്തിനു കിട്ടുന്ന പണം എല്ലാം കൂട്ടിചേര്‍ത്തു കുറച്ചു കളിപ്പാട്ടവും മുഖം മൂടിയും മറ്റും വാങ്ങാം. എന്നിട്ടവയൊക്കെ കവലയില്‍ കൊണ്ടുപോയി വില്ക്കണം. അങ്ങനെ കുറച്ചു പണം കിട്ടും. അവയ്ക്കു വീണ്ടും സാധനങ്ങള്‍ വാങ്ങി വില്ക്കണം. വീണ്ടും പണം കിട്ടും. അതിനെല്ലാം കളിപ്പാട്ടങ്ങള്‍ വാങ്ങി അനാഥാലയത്തിലെ കുട്ടികള്‍ക്കു കൊടുക്കാം.”

കുട്ടികളാരും ഈ ആശയത്തോടു യോജിച്ചില്ല. അവര്‍ക്കു് അവരുടെ പണത്തിനു കളിപ്പാട്ടങ്ങള്‍ സ്വന്തമായി വാങ്ങി കളിക്കാനാണാഗ്രഹം. അവര്‍ അവരുടെ സന്തോഷം മാത്രം നോക്കി. അവസാനം ഒരു കുട്ടി മാത്രം അവനോടു സഹകരിക്കാന്‍ തയ്യാറായി. അവര്‍ രണ്ടുപേരും കൂടി അവര്‍ക്കു കിട്ടിയ പണം ഒരുമിച്ചെടുത്തു. കളിപ്പാട്ടങ്ങളും മറ്റും വാങ്ങി. അവര്‍ മുഖംമൂടിയും ധരിച്ചു കവലകളില്‍ചെന്നു പല വേഷങ്ങളും കളികളും കാട്ടി. എല്ലാവരും ആ കുട്ടികളുടെ കളി കണ്ടു പൊട്ടിച്ചിരിച്ചു.

അപ്പോള്‍ ആ കുട്ടികള്‍ പറഞ്ഞു, ‘നിങ്ങള്‍ ഞങ്ങളുടെ കൈയില്‍ നിന്നും ഒരു മുഖംമൂടി വാങ്ങുക. അതു നിങ്ങളുടെ കുട്ടികള്‍ക്കു കൊടുക്കുക. അവര്‍ക്കു സന്തോഷമാകും. അവര്‍ ചിരിക്കും. അതു കണ്ടു നിങ്ങള്‍ക്കും സന്തോഷിക്കാം. മുഖംമൂടി അണിഞ്ഞ ഞങ്ങളുടെ കളി കണ്ടു നിങ്ങള്‍ ചിരിക്കുന്നു. എന്നാല്‍ നിങ്ങള്‍ക്കു ചുറ്റും ചിരിക്കാന്‍ കഴിയാത്ത മറ്റു പലരും ഉണ്ടു്. അവരെക്കൂടി ചിരിപ്പിക്കാന്‍ വേണ്ടി ഞങ്ങളുടെ കൈയില്‍ നിന്നും ഈ സാധനങ്ങള്‍ വാങ്ങുക.”

കുട്ടികളുടെ ഭാഷയും പെരുമാറ്റവും എല്ലാവര്‍ക്കും സന്തോഷമുണ്ടാക്കി. അവര്‍ സാധനങ്ങളൊക്കെ വാങ്ങി. അങ്ങനെ കിട്ടിയ പണംകൊണ്ടു കുട്ടികള്‍ വീണ്ടും സാധനങ്ങള്‍ വാങ്ങി വിറ്റു. അങ്ങനെ സ്വരൂപിച്ച പണത്തിനു മുഖംമൂടിയും കളിപ്പാട്ടങ്ങളും മറ്റും വാങ്ങി. തിരുവോണനാളില്‍ ആ കുട്ടികള്‍ അനാഥാലയത്തില്‍ ചെന്നു. ചിരിക്കാന്‍കൂടി അറിയാതെ വിഷമിച്ചു കഴിയുന്ന അവിടുത്തെ കുട്ടികളെയെല്ലാം വിളിച്ചു് ഇവര്‍ മുഖംമൂടിയും മറ്റും കെട്ടികൊടുത്തു. പൂത്തിരി കത്തിച്ചു കൈയില്‍ കൊടുത്തു. അവര്‍ എല്ലാം മറന്നു് ആഹ്ലാദിച്ചു. അവരെല്ലാവരും ഒത്തൊരുമിച്ചു് ആനന്ദിച്ചുല്ലസിച്ചു നൃത്തം ചെയ്യുകയാണു്. ഓടിക്കളിക്കുകയാണു്.

ഈ സമയം ഇതെല്ലാം ഒരുക്കിയ ആ കുട്ടി മുഖംമൂടി കെട്ടാനോ ഒരു പൂത്തിരി കത്തിക്കാനോ കൂടി മറന്നു. അവന്‍ മറ്റുള്ള കുട്ടികളുടെ ഓട്ടവും ചാട്ടവും ചിരിയും കണ്ടു് എല്ലാം മറന്നു നിന്നു. അവരുടെ ആഹ്ലാദത്തില്‍ അവന്‍ തന്നെത്തന്നെ മറന്നു; കണ്ണുകള്‍ ആനന്ദത്താല്‍ നിറഞ്ഞൊഴുകി. അവന്റെ സുഹൃത്തുക്കള്‍ക്കു ലഭിച്ചതിനെക്കാളെല്ലാം എത്രയോ ഉപരിയായ ആനന്ദമാണവനു കിട്ടിയതു്. അവന്‍ ഒന്നും സ്വന്തമായി എടുത്തില്ല. എന്നാല്‍ കൊടുത്തതില്‍ നിന്നു് അവനെല്ലാം കിട്ടി. ഇതാണു കാരുണ്യത്തിന്റെ മഹത്ത്വം.

നമ്മള്‍ എന്തു കൊടുത്തുവോ അതുമാത്രമേ നമുക്കു തിരിയെ ലഭിക്കുകയുള്ളൂ. സ്നേഹമെങ്കില്‍ സ്നേഹം, ദ്വേഷമെങ്കില്‍ ദ്വേഷം. ലോകത്തിലേക്കു നോക്കൂ എത്രയോ കഷ്ടപ്പെടുന്നവരുണ്ടു്. ഒരു നേരത്തെ ആഹാരത്തിനുകൂടി വകയില്ലാതെ തളര്‍ന്നിരിക്കുന്ന സാധുക്കള്‍ എത്രയുണ്ടു്. ഗുളിക വാങ്ങാന്‍ പണമില്ലാതെ, വേദന തിന്നു നരകിക്കുന്ന നിര്‍ദ്ധനരായ രോഗികള്‍ എത്രയുണ്ടു്. ഇതേ സമയം മറ്റൊരു വശത്തു്, സിഗററ്റു വലിച്ചും കള്ളു കുടിച്ചും ആഡംബര വസ്ര്തങ്ങള്‍ വാങ്ങിച്ചും ധൂര്‍ത്തടിക്കുന്നവര്‍!

നമ്മുടെ രാജ്യത്തുള്ള പണക്കാരായ പത്തു ശതമാനം ജനങ്ങള്‍ വിചാരിച്ചാല്‍ മതി ഈ രാജ്യത്തെ സാധുക്കളെ ഉദ്ധരിക്കുവാന്‍. അവര്‍ വിചാരിച്ചാല്‍ നമ്മുടെ രാജ്യത്തു ദാരിദ്ര്യമുണ്ടാകില്ല. വാസ്തവത്തില്‍ മറ്റുള്ളവരുടെ പങ്കുകൂടി കൈയടക്കി വച്ചിരിക്കുന്നവരാണു ദരിദ്രര്‍. അതവരറിയുന്നില്ലെന്നു മാത്രം.

നമുക്കു കിട്ടിയിരിക്കുന്ന ഈ ജന്മം, നമ്മുടെ ഉള്ളിലേക്കു നോക്കി ആത്മതത്ത്വത്തെ അറിയുവാനുള്ളതാണു്. അതറിയുന്നവര്‍ മാത്രമാണു സമ്പന്നര്‍, യഥാര്‍ത്ഥ സ്വത്തിനുടമകള്‍. അവര്‍ക്കു പിന്നെ വിഷമിക്കേണ്ടതായിട്ടൊന്നുമില്ല. അവരുടെ സമീപമണയുന്ന വരും ആ സമ്പന്നത പങ്കിട്ടു് ആസ്വദിക്കുന്നു.

ശാരീരികവും മാനസികവുമായ തൊണ്ണൂറു ശതമാനം പ്രശ്‌നങ്ങളും കഴിഞ്ഞകാല വേദനകളില്‍ നിന്നു് ഉടലെടുക്കുന്നതാണു്. ഈ മുറിവുകളും ചുമന്നാണു നമ്മളിന്നു നടക്കുന്നതു്. ഈ മുറിവു് ഉണങ്ങുവാനുള്ള ഏകമാര്‍ഗ്ഗം, പരസ്പരം ഹൃദയം തുറന്നു സ്നേഹിക്കുക എന്നതു മാത്രമാണു്.

ശരീരത്തിനു വളരുവാന്‍ ഭക്ഷണമെന്നപോലെ ആത്മാവിനു വളരുവാന്‍ പ്രേമം ആവശ്യമാണു്. മുലപ്പാലിനു നല്കുവാന്‍ കഴിയാത്ത വീര്യവും ശക്തിയും ആ പ്രേമത്തില്‍ നിന്നു കിട്ടും. പരസ്പരം സ്നേഹിച്ചു നമ്മളെല്ലാം ഒന്നാകാന്‍ ശ്രമിക്കുക. അതായിരിക്കട്ടെ നമ്മുടെ പ്രതിജ്ഞ.

”മക്കളേ, സ്നേഹമാണു നമ്മുടെയൊക്കെ സഹജസ്വഭാവം. സത്യത്തില്‍ നമ്മുടെ തനിമ ശുദ്ധസ്നേഹമാണ്. ആ ദിവ്യസ്നേഹമാണു നമ്മളിലെല്ലാം ചൈതന്യം പകരുന്നത്. അതിന്റെ പലവിധത്തിലുള്ള പ്രകാശനമാണു നമ്മുടെ ഓരോ പ്രവൃത്തിയിലും കൂടി പ്രകടമാകുന്നത്.”

”ശാസ്ത്രജ്ഞനു തന്റെ പരീക്ഷണത്തോടു പ്രേമമുണ്ട്. പക്ഷേ, ആ സ്നേഹം പരിമിതമാണ്. അതു തന്റെ വിഷയത്തില്‍ മാത്രം ഒതുങ്ങിനില്ക്കുന്നതല്ലാതെ എല്ലാ ജീവരാശികളെയും ഉള്‍ക്കൊള്ളുവാന്‍ തക്കവണ്ണം വികസിക്കുന്നില്ല. അയാള്‍ തന്റെ ഗവേഷണശാലയിലും പരീക്ഷണോപകരണങ്ങളിലും മാത്രമായി ഒതുങ്ങിക്കൂടുന്നു. തനിക്കു ചുറ്റുമുള്ള യഥാര്‍ത്ഥ ജീവിതവുമായി അയാള്‍ക്കു ബന്ധമില്ല. ചന്ദ്രനിലും ചൊവ്വയിലും ജീവനുണ്ടോ എന്നറിയാനാണു് അയാള്‍ക്കു താല്‍പര്യം കൂടുതല്‍. ജീവന്‍ എങ്ങനെ നിലനിര്‍ത്താമെന്നതിലേറെ, അതു നശിപ്പിക്കാന്‍ എന്തെല്ലാം അണ്വായുധങ്ങള്‍ ഉണ്ടാക്കാമെന്നാണയാള്‍ ചിന്തിക്കുന്നത്.”

”ശാസ്ത്രജ്ഞന്‍ പറഞ്ഞേക്കും, അയാള്‍ സത്യം തേടുകയാണെന്ന്, അതിനായി ഭൗതികലോകത്തെ അപഗ്രഥിച്ചു പഠിക്കുകയാണെന്ന്. വസ്തുക്കളെയെല്ലാം കീറിമുറിച്ചു് അവയുടെ പ്രവര്‍ത്തനം പഠിക്കുകയാണയാള്‍ ചെയ്യുന്നത്. ഒരു പൂച്ചക്കുട്ടി ശാസ്ത്രജ്ഞനു കൗതുകമുള്ള വളര്‍ത്തു ജീവിയല്ല, പിന്നെയോ, കേവലം പരീക്ഷണമൃഗം മാത്രമാണ്. അയാളതിന്റെ നാഡിമിടിപ്പും ബ്ലഡ്പ്രഷറും ശ്വാസോച്ഛ്വാസവുമൊക്കെ അളന്നു കുറിച്ചു പഠിക്കും.”

“ശാസ്ത്രത്തിന്റെയും സത്യാന്വേഷണത്തിന്റെയും പേരില്‍ അയാളതിനെ കീറിമുറിച്ചു് ഉള്ളിലെ അവയവങ്ങള്‍ എന്തൊക്കെയെന്നു നോക്കി മനസ്സിലാക്കും. അതിനായി പൂച്ച മരിക്കേണ്ടി വരുന്നതു് അയാള്‍ കാര്യമാക്കുന്നില്ല. ജീവന്റെ അഭാവത്തില്‍ സ്നേഹിക്കുവാനുള്ള എല്ലാ സാദ്ധ്യതകളും ഇല്ലാതാകുന്നു. ജീവനുള്ളിടത്തേ സ്നേഹവുമുണ്ടാകൂ. ജീവന്റെ ഉണ്മ തേടിത്തേടി ജീവനെത്തന്നെ അറിയാതെയെങ്കിലും നശിപ്പിക്കുകയാണു ശാസ്ത്രജ്ഞന്‍ ചെയ്യുന്നത്. വിചിത്രമായിരിക്കുന്നു, അല്ലേ!”

”ജീവിതം സ്നേഹമാണ്. എല്ലാറ്റിലും ആ ഒരേ ജീവചൈതന്യം കാണുന്നതാണു സ്നേഹം. ചന്ദ്രനില്‍ ജീവനുണ്ടോ ചൊവ്വയില്‍ ജീവനുണ്ടോ എന്നല്ല, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ചൊവ്വയും എല്ലാമെല്ലാം ജീവസ്സുറ്റതായി കാണണം. ജീവന്‍ ഇവിടെയും അവിടെയും എന്നല്ല, എല്ലായിടത്തും ഉണ്ട്. ജീവചൈതന്യം തുടിക്കാത്തതായി പ്രപഞ്ചത്തിലൊന്നുമില്ല. അതുപോലെയാണു സ്നേഹവും. “

“ജീവനെവിടെയുണ്ടോ അവിടെ സ്നേഹമുണ്ട്, മറിച്ചും. ജീവനെന്നും പ്രേമമെന്നും രണ്ടില്ല, അവയൊന്നുതന്നെയാണ്. പക്ഷേ, എത്രയൊക്കെ പറഞ്ഞാലും സാക്ഷാത്ക്കാരം വരെ അവ രണ്ടും ഒന്നെന്നു് ഉള്ള ബോധമുണ്ടാവില്ല. അതുവരെ ഹൃദയവും ബുദ്ധിയും തമ്മിലുള്ള ഭിന്നതയും തുടരും.”

ഗംഭീരമായ നിശ്ശബ്ദത. അമ്മയുടെ വാക്കുകള്‍ക്കായി പ്രകൃതി കാതോര്‍ത്തു നില്ക്കുന്നപോലെ. ആരുടെയും ഇമയിളകുന്നുപോലുമില്ല. അമ്മയുടെ ശബ്ദം കേട്ടു് അങ്ങിങ്ങുനിന്നു വന്നുകൂടിയ അന്തേവാസികളും ശിലാപ്രതിമകള്‍പോലെ മന്ത്രമുഗ്ദ്ധരായി കേട്ടിരിക്കുന്നു. അവരുടെ മിഴികള്‍ അമ്മയുടെ രൂപാമൃതം നുകരുന്നതില്‍, വചനാമൃതം നുകരുന്ന കര്‍ണ്ണപുടങ്ങളോടു മത്സരിക്കുകയാണോ എന്നു തോന്നും.