લોકાઃ સમસ્તાઃ સુખીનો ભવન્તુ

આજે આપણે, રાજ્યની સરહદ રેખા માટે, જાતિના નામે, વર્ણના નામે પરસ્પર સંઘર્ષ કરી રહ્યાં છીએ. આ મધ્યે, આમ જનતા જે દુઃખ અને પીડા સહન કરે છે, તે હકીકત પ્રત્યે તો આપણે આંખ મિચામણા જ કરીએ છીએ. આંખ બંધ કરી, અંધકારનું સર્જન કરવાની આપણી વૃત્ત્તિનો હવે તો અંત આણવો જ રહ્યો.

સનાતન ધર્મમાં સૃષ્ટિ ને સૃષ્ટા, અલગ નથી, એક જ છે. સમુદ્ર અને પાણી, જૂદા નથી, સોનું અને કુંડળ – બે નથી,  સોનામાં કુંડળ છે અને કુંડળમાં સોનું! આ જ પ્રમાણે, ઇશ્વર અને સંસાર – બે નથી, એક જ છે. ઇશ્વર ચૈતન્ય સર્વ ચરાચરમાં વ્યાપ્ત છે. બહારથી આપણે અલગ અલગ દેખાતા હોવા છતાં, આપણે એક જ આત્માની વિવિધ અભિવ્યક્તિ છીએ. આ સત્યને સમજી, બધાની પ્રેમથી, કરૂણાથી સેવા કરવાનો આપણે પ્રયત્ન કરવો જોઇએ.

ઈશ્વર, આકાશની પેલેપાર સ્વર્ણ સિંહાસનપર બિરાજમાન કોઇ વ્યક્તિ નથી.  ઇશ્વર તો સર્વમાં વ્યાપ્ત ચૈતન્ય છે. સૂરજને મીણબત્તીના પ્રકાશની આવશ્યકતા નથી. તે જ પ્રમાણે, ઇશ્વરને પણ આપણા  હાથમાંનું  કંઇપણ આવશ્યક  નથી. પરંતુ, જે દુઃખી છે, પીડિત છે, તેમના સ્તરપર ઉતરી, શક્ય તેટલી તેમની સહાય આપણે કરવી જોઇએ. તેઓ પ્રત્યે જે કરૂણા આપણે દાખવીએ છીએ, જે સારાં કર્મો કરી  તેમની સેવા કરીએ છીએ, તે જ કૃપા બની આપણા તરફ વહે છે.

આત્મસ્વાર્થી લોકો, જો ગરીબોની સહાય માટે રૂા.૧૦ લાખનો ફાળો ભેગો કરશે, તો તે જયારે ખરેખર દીન દુઃખીયા લોકો કે જેમની  સહાય માટે આ રકમ ભેગી કરવામાં આવી હોય, તેમની પાસે પહોંચે ત્યારે તે માત્ર, રૂા.૧ લાખ જ હોય છે. આ તો, એક ગ્લાસમાંથીં તેલ બીજા ગ્લાસમાં, એમ સો ગ્લાસમાં  વારાફરતી રેડવા જેવું થયું. છેવટે કંઇ જ બાકી રહેતું નથી. આથી વિપરીત, જો તેઓ નિઃસ્વાર્થિ હશે, તો આપણે ભેગા કરેલા રૂા.૧ લાખ પણ દસ લાખ બનશે અને ગરીબોની તેઓ સહાય કરશે.  કારણ  કે,  તેઓ  કોઇ  પણ પ્રકારની અપેક્ષા વિના કર્મ કરે છે. તેઓ સમાજનું માત્ર હીત જ ઇચ્છે છે. કારણ કે તેઓ નિઃસ્વાર્થ ભાવથી કર્મ કરે છે, તેમનું કર્મ, સમૂહને સમર્પિત કર્મમાં પરિવર્તિત થાય છે.

બાળકો, આપણામાં થોડી એવી પણ કરૂણા હોય, તો અમ્માની આ ઇચ્છા છે કે, દુઃખી અને પીડિત લોકો ખાતર આપણે દિવસના રોજ અડધો કલાક વધારે કામ કરીએ, આ રીતે જે રકમ ભેગી થાય, તેનું રૂપાંતર કરી, ગરીબ અને દુઃખી લોકોની સહાય માટે વહેંચવી જોઇએ. આ માટે બધાએ સાથે મળીને કાર્ય કરવું જોઇએ. જે નિઃષ્કામી છે, એવા થોડા બાળકો, આ માટે આગળ આવે તો ક્રમશઃ ભૂખમરો અને દારિદ્રય નહિવત્ કરવાનો એક ઉપાય, આપણને મળી શકે.

આજે એવા લોકોની આવશ્યકતા છે, જેના વચન અને પ્રવૃતિમાં સારપ હોય. પોતાનું શ્રેષ્ટ ઉદાહરણ આપી જે સહજીવીઓને પ્રોત્સાહિત કરે, જેથી સમાજમાં આજે જે અંધકાર દેખાય છે તે દૂર થાય. અને ત્યારે, શાંતિ અને સમાધાનની જયોત ફરી દેદીપ્યમાન થશે. આ માટે, આપણે બધાએ સાથે મળી પ્રવૃત્ત થવું જોઇએ.

“આપણું  જીવનવૃક્ષ સ્નેહરૂપી રજમાં દ્રઢ બને,
સદ્કર્મો તેના પાન બને,
અનુકંપાથી સભર વચન
આ વૃક્ષના પુષ્પો બને,
અને શાંતિ તેના ફળ બને.”

પ્રેમમાં એક બની, એક કુટુંબની જેમ આ સંસાર આગળ વધે અને વિકસે. આ પ્રમાણે, એવો એક સંસાર કે જ્યાં શાંતિ અને સમાધાન કદી નાશ ન પામે, તેવા એક લોકની રચના આપણે કરવાની છે.

એક વાક્ય જયારે પૂરું થાય, ત્યારે તેને પૂર્ણ થયું બતાવવા આપણે પૂર્ણ વિરામનું ચિહન્ લગાવીએ છીએ. પરંતુ, તે અંત નથી. તે તો માત્ર બીજા વાક્યની શરૂઆત જ છે. તેની જેમ, આજે અહીં આ સમ્મેલનને આપણે સમાપ્ત કરી રહ્યાં છીએ. પરંતુ તે શાંતિ અને સમાધાન યુક્ત, પૂર્ણ એવા એક સંસારની શરૂઆત બની રહે. શાંતિનો સંદેશ સમગ્ર જગતમાં પહોંચાડવા ઇશ્વરકૃપા આપણને અનુગ્રહિત કરે….

ૐ શાંતિઃ શાંતિઃ શાંતિઃ

પ.પૂ.શ્રી શ્રી માતા અમૃતાનંદમયી દેવીનું  વિશ્વ સર્વ ધર્મ સંસદ (પાર્લમેંટ ઑફ વર્લ્ડ રીલીજીયન્સ) ના સમાપન સમારોહમાં પ્રમુખ ઉદ્બોધન – ભાગ ૮

લોકાઃ સમસ્તાઃ સુખીનો ભવન્તુ

મેઘ ધનુષને જૂઓ! તે દેખાવમાં  કેટલું ભવ્ય છે. આ સાથે, મનને વિશાળતા પ્રદાન કરે તેવું તેનું એક આંતરિક મહત્વ પણ છે. વિવિધ પ્રકારના સાત રંગોના સુમેળથી તે બને છે. જે તેને મનોહર તેમજ વિલક્ષણ બનાવે છે. આ જ પ્રમાણે વિવિધ ધર્મો, વિવિધ રાષ્ટ્રીયતા, વિવિધ ભાષા અને વિવિધ સંસ્કૃતિ વચ્ચે રહેલા બાહ્ય  ભેદભાવનો સ્વીકાર કરી, તેની કદર કરવાની ક્ષમતા આપણે કેળવવી જોઇએ. મનુષ્યત્વ અને માનવત્વને પ્રાથમિક મહત્વ આપી, સાથે મળીને આપણે આગળ વધવાનું છેl

બાહ્ય  ભેદભાવથી પર, મનુષ્ય અને સંસારને પરસ્પર બાંધતી, આત્મશક્તિમાં વિશ્વાસ દ્વારા જ આ ઐક્ય શક્ય છે.

ફક્ત થોડી ક્ષણો માટે મેઘધનુષ્ય આકાશમાં પ્રત્યક્ષ થાય છે. તેમ છતાં, તે થોડી ક્ષણોમાં પણ તે બીજાને આનંદ આપે છે. મેઘધનુષ્યના આધારમાં આ તત્વ રહેલું છે. અનંત આકાશમાં, થોડી ક્ષણો  માટે પ્રકટ થતા મેઘધનુષ્યની જેમ, અનંત એવા સમયના ગાળામાં મનુષ્ય આયુષ્ય પણ તુચ્છ છે. જીવિત કાળ દરમ્યાન, અન્ય માટે અને સમાજ માટે કંઇક સારું કરવું, તે આપણું પ્રમુખ કર્તવ્ય બને છે અને આ જ આપણો ધર્મ પણ છે. વ્યક્તિમાં જયારે સારપ ઉદિત થાય છે, ત્યારે તેનું વ્યક્તિત્વ અને તેના કાર્યો, સૌંદર્ય અને બળ પ્રાપ્ત કરે છે.

અમ્માને અહીં, પોલિયોથી ગ્રસિત, બંને પગ ગુમાવેલી, એક બાલિકાની કથા યાદ આવે છે. તેની મમ્મી રોજ તેને વ્હીલચેરમાં બેસાડી બારી પાસે મુકી જતી. જેથી પ્રકૃતિનું સૌંદર્ય નિહાળી થોડા સમય માટે પણ તે પોતાનું દુઃખ ભૂલિ શકે. પરંતુ, તે બાલિકા, બારીમાંથી જયારે બહાર નીચે રમતા બાળકોને જોતી, ત્યારે, “હું  તો તેમની જેમ રમી શકતી નથી.” આમ વિચારી, દુઃખી થતી. આમ એક દિવસ તે જયારે બારીમાંથી બહાર નજર કરી રહી હતી, ત્યારે ઝીણો વરસાદ વરસવા લાગ્યો અને એવામાં તેને આકાશમાં સુંદર મનોહર મેઘધનુષ્ય દેખાયું. તે તો મેઘધનુષ્યને જોઇ રહી. પોતાની  શારીરિક ખોડને તે ભૂલિ ગઇ. તે મેઘધનુષ્યે તેને એટલો તો આનંદ આપ્યો કે, તે પોતાનું  દુઃખ ભૂલી ગઇ. થોડા સમયમાં તો મેઘધનુષ્ય આકાશમાં વિલીન થઇ ગયું. ફરી મેઘધનુષ્યને બતાવવા, તેણે પોતાની મમ્મીને કહ્યું. મમ્મીએ તેને સમજાવતા કહ્યું,  “બેટા,  હંમેશા  કંઇ મેઘધનુષ્યને જોવું શક્ય નથી. વરસાદ અને તાપ, બંને સાથે આવે, ત્યારે જ આકાશમાં મેઘધનુષ્ય દેખાય છે.” તે દિવસ પછી તે બાલિકા, વરસાદ અને તાપને સાથે આવવાની વાટ જોવા લાગી. એવામાં એક દિવસ, આકાશમાં એક વિશાળ મેઘધનુષ્ય  દેખાયું. બાલિકાનો તો હરખ માતો નહોતો. તેને તો પોતાની મમ્મીને બોલાવી  અને  ઝડપથી મેઘધનુષ્ય પાસે લઇ જવાને કહ્યું. બાળકને  નિરાશ ન કરવાની  ઇચ્છાથી, તે માતા પોતાની પુત્રીને કારમાં બેસાડી, પર્વતની ટોચપર લઇ ગઇ. જયાંથી તે મેઘધનુષ્ય બહુ નજીક દેખાતું હતું. કુતૂહલવશ, તે બાલિકાએ મેઘધનુષ્યને પૂછયું, “તને આટલું સૌંદર્ય કેવી રીતે પ્રાપ્ત થયું?” ત્યારે તે મેઘધનુષ્યે કહ્યું, “વરસાદ અને તાપ જયારે  મળે છે, ત્યારે તે અલ્પ સમય માટેનું જ આયુષ્ય મને પ્રાપ્ત થાય છે, આમ વિચારી હું ઘણો દુઃખી થતો હતો. પછી મને વિચાર આવ્યો, અલ્પ આયુષ્ય વાળું મારું આ જીવન બીજાને સંતોષ અને આનંદ આપનારું બને. મારાં મનમાં જયારે આ વિચાર આવ્યો, ત્યારે મારામાં સાત રંગો પ્રકટ થયા.” આટલું કહીં મેઘધનુષ્ય આકાશમાં અદ્રશ્ય થઇ ગયું. પરંતુ, તે જ સમયે તે બાલિકાના હૃદયમાં એક સુંદર મેઘધનુષ્ય ખીલી રહ્યું હતું. તે બાલિકાને સમજાયું કે, આ જીવન, પોતાની વિકલાંગતા પર દુઃખી બની જીવવા માટે નથી. જે થોડા સમય માટેનું, આ અલ્પ જીવન છે, તે  બીજાને  સંતોષ આપનારું બને. તે માટેનો પ્રયત્ન આપણે કરવાનો છે.

એક દિવસ તો આ શરીર નાશ પામવાનું  જ છે. આમ વિચારી, કંઇપણ ન કરી, કાટ ખાવા કરતાં, શું સારાં કર્મો કરી ઘસાઇ જવું ઉત્તમ નથી કે?

પ.પૂ.શ્રી શ્રી માતા અમૃતાનંદમયી દેવીનું  વિશ્વ સર્વ ધર્મ સંસદ (પાર્લમેંટ ઑફ વર્લ્ડ રીલીજીયન્સ) ના સમાપન સમારોહમાં પ્રમુખ ઉદ્બોધન – ભાગ ૭

લોકાઃ સમસ્તાઃ સુખીનો ભવન્તુ

આજે  દુનિયામાં એવા અબજો લોકો છે, જે ગરીબી અને ભૂખમરાથી પીડાઇ રહ્યાં છે. વાસ્તવમાં તો, ગરીબી જ આપણી મહાન શત્રુ છે. મનુષ્ય ચોરી કરે છે, હત્યા કરે છે, લોકો આતંકવાદી બને છે, સ્ત્રીઓ વેશ્યાવૃત્તિ ઉપર ઉતરે છે, આ બધા પાછળનું મૂળ કારણ છે, ગરીબી. ગરીબી માત્ર શરીરને જ નહિ, પરંતુ મનને પણ નબળું પાડે છે. આવું નબળું મન, “ધર્મના નામે” સ્વચ્છંદી બને છે અને પછી તેમાં ત્રાસવાદનું વિષ ઘોળાય છે. આ દ્રષ્ટિથી જોઇએ તો, આપણે જો ગરીબીને દૂર કરવામાં સફળ રહીએ, તો અમ્માને લાગે છે કે, માનવ સમાજની ૮૦% સમસ્યાઓનું નિવારણ થાય. આજે માનવ સમાજ, કોઇ નિર્ધારિત લક્ષ્ય વિના સંચરી રહ્યો છે.

ચાર રસ્તા વચ્ચે ગાડી ઊભી રાખી, ડ્રાઇવરે  સામેથી  આવતા રાહદારને પૂછયું, “ભાઇ, આ રસ્તો કયાં જાય છે?” રાહદારે સામું પૂછયું, “અરે પણ તમારે ક્યાં જવું છે?” ડ્રાઇવર બોલ્યો, “મને નથી ખબર કે મારે કયાં જવું છે.” “એમ હોય તો પછી, કોઇપણ માર્ગે જાવ, એમાં શું?” રાહદારે જવાબ વાળ્યો.

આપણે આ ડ્રાઇવર જેવા ન બનવું જોઇએ. આપણું લક્ષ્ય સ્પષ્ટ હોવું જોઇએ.

પરંતુ, આજે જે દિશામાં આ સંસાર જઇ રહ્યો છે, તે જોઇ અમ્માને ભય લાગે છે. બે વિશ્વ યુદ્ધો તો આપણે જોઇ લીધા. ત્રીજું વિશ્વ યુદ્ધ, રાષ્ટ્રો વચ્ચેનું ના રહી, આપણા બધાનો સર્વ સામાન્ય શત્રુ, ગરીબી સાથેનું  રહે.

આજે લોકો બે પ્રકારની ગરીબી અનુભવે છે.

૧. ખોરાક, વસ્ત્ર અને આશ્રયના અભાવની ગરીબી.

૨. પ્રેમ અને કરૂણાના અભાવની ગરીબી.

આમાં બીજા પ્રકારની ગરીબીને આપણે ગણતરીમાં લેવાની છે. કારણ કે, હૃદયમાં જો પ્રેમ અને કરૂણા હોય, તો ભૂખ્યા, તરસ્યા, વસ્ત્ર કે આશ્રય વિનાના, નિઃસહાય દુઃખી લોકોની આપણે હૃદયપૂર્વક સેવા અને સહાય કરીશું.

સમય પરિવર્તન નથી લાવતો. પરિવર્તન તો કરૂણાસભર હૃદય લાવે છે. ધર્મ દ્વારા આવા હૃદયનું સર્જન થવું જોઇએ. અને આ જ તો ધર્મ અને આધ્યાત્મિકતાનું પ્રધાન લક્ષ્ય હોવું જોઇએ.

આ સંસારનું સંરક્ષણ કરવા, આપણે એવા માર્ગો શોધીએ કે જે દ્વારા, વ્યક્તિગત ભેદભાવ અને ઇચ્છાઓનો આપણે ત્યાગ કરીએ. વીસરવું અને ક્ષમા આપવી – આ ભાવના દ્વારા, આ સંસારને પુનર્જીવન આપી, નવેસરથી તેની રચના કરવાને આપણે પ્રયત્ન કરવો જોઇએ. જે વિતી ગયું છે, તેનું પૃથક્કરણ કરવું વ્યર્થ છે. તેનાથી આ સંસારનું કે લોકોનું કંઇ ભલુ નથી થવાનું. વેર અને પ્રતિશોધનો માર્ગ ત્યજી, કોઇપણ પ્રકારનો પક્ષપાત કે ભેદભાવની લાગણી સિવાય, આજે વિશ્વની જે પરિસ્થતિ છે, તેનાથી ઉપર આપણે આવવાનું છે. આ પ્રમાણે, પ્રગતિ તરફનો માર્ગ આપણને મળી જશે.

પ.પૂ.શ્રી શ્રી માતા અમૃતાનંદમયી દેવીનું  વિશ્વ સર્વ ધર્મ સંસદ (પાર્લમેંટ ઑફ વર્લ્ડ રીલીજીયન્સ) ના સમાપન સમારોહમાં પ્રમુખ ઉદ્બોધન – ભાગ ૬

લોકાઃ સમસ્તાઃ સુખીનો ભવન્તુ

આજે માનવસમૂહ, તાવથી પીડિત રોગી જેવો બની ગયો છે. રોગીનો તાવ જેમ ચડે,  તેમ તે અર્થહીન વાતો કરતો હોય છે. જમીન ઉપર પડેલી ખૂરસીને ચીંધી, તે કહશે, “તે ખુરસી શા માટે ઊડી રહી છે…” તેનો શું જવાબ આપવો? તેને કેમ કરીને સમજાવો કે, ખુરસી ક્યારેય ઊડતી નથી?

તાવથી પીડિત વ્યક્તિને સહાય કરવા માટેનો એક જ માર્ગ છે. અને તે છે, તાવ માટેની ઔષધિ આપી તેનો તાવ દૂર કરવા માટે પ્રયત્ન કરવો. જેવો તાવ ઉતરે કે, બધુ પાછું પહેલાની જેમ સામાન્ય ગતીએ ચાલશે. આજે મનુષ્ય સ્વાર્થ, લોભ અને દુરાગ્રહ જેવા તાવથી પીડાઇ રહ્યો છે.

આપણી અંદર રહેલા ક્રોધને કરૂણામય, વિદ્વેષને પ્રેમમય, કામચિંતાઓને દિવ્ય ચિંતાઓમાં, ઇર્ષાને સદ્ભાવમાં પરિવર્તિત કરવાના માર્ગો, ધર્મ અને આધ્યાત્મિકતામાંથી જ પ્રાપ્ત થાય છે. પરંતુ, આજે આ માટેની આપણી વિવેકબુદ્ધિ નાશ પામી રહી છે.

વ્યક્તિમાંથી જ સમાજ બને છે. વ્યક્તિના મનમાં રહેલા સંઘર્ષો, યુદ્ધનું રૂપ ધારણ કરી બહાર આવે છે. વ્યક્તિમાં જયારે પરિવર્તન આવશે, ત્યારે સમાજમાં પણ આપોઆપ પરિવર્તન આવી જશે. જે રીતે પ્રતિકાર અને વિદ્વેષની ભાવના મનમાં વિકસે છે, તે જ પ્રમાણે, શાંતિ અને સ્નેહની લાગણી પણ મનમાં વિકસવી જોઇએ. તે માટેનો પ્રયત્ન જો કરવામાં આવે તો તે પણ ઘણું કહેવાય.

યુદ્ધને માટે આપણે કરોડોનો ખર્ચ કરીએ છીએ. આ કાર્ય માટે આપણે કેટલાંક લોકોને નિયુકત કરીએ છીએ. યુદ્ધ માટે, આપણે કેટલી જાગૃતતા અને તીવ્રતા દાખવીએ છે. આમાંની એક અંશ જેટલી રકમ, કે તીવ્રતા, કે માનવપ્રયત્નનો ઉપયોગ, જો લોક શાંતિ માટે થાય, તો શાંતિ અને સમાધાન ચોક્કસ પ્રાપ્ત થાય.

આ જ પ્રમાણે, રાષ્ટ્રિય સુરક્ષા માટે, બધા રાષ્ટ્રો કેટલો ખર્ચ કરે છે. સુરક્ષા આવશ્યક  છે. પરંતુ, સૌથી મહાન સુરક્ષા તો જીવનમાં આત્મીય મૂલ્યોનો વિકાસ છે. આપણે આ ભૂલિ રહ્યાં છીએ.

માત્ર આયુધશક્તિ વધારવાથી આપણી અંદર અને બહારથી આક્રમણ કરતા આપણા શત્રુઓનો સામનો કરવો શક્ય નથી. માનવમનમાં અંતરલીન એવી આત્મીયતા અતિ શક્તિશાળી આયુધ છે. આ આયુધનો ઉપયોગ કરવા તેમજ  સશકત કરવાના માર્ગો પ્રત્યે ગંભીરતાથી વિચાર કરવામાં હવે આપણે ઢીલ ન કરી શકીએ.

પ.પૂ.શ્રી શ્રી માતા અમૃતાનંદમયી દેવીનું  વિશ્વ સર્વ ધર્મ સંસદ (પાર્લમેંટ ઑફ વર્લ્ડ રીલીજીયન્સ) ના સમાપન સમારોહમાં પ્રમુખ ઉદ્બોધન – ભાગ ૫

 

લોકાઃ સમસ્તાઃ સુખીનો ભવન્તુ

યથાર્થ ધર્મ પ્રણેતાઓ સમગ્ર સંસારને ઇશ્વરમય જોઇ, તેની  આરાધના ને પ્રેમ કરતા હતા. “વિવિધતામાં ઐક્ય”ને તેઓ નિહાળતા હતા. ત્યારે આજે, કેટલાંક લોકો આ ધર્મ પ્રણેતાઓના અનુભવોની વિપરિત વ્યાખ્યા કરી, નબળા   મનવાળા લોકોનું શોષણ કરે છે.

ધર્મ  અને આધ્યાત્મિકતા તો મનુષ્યના હૃદયને ખોલવાની, કરૂણાથી બધાને જોવા માટેની કૂંચી છે. પરંતુ, સ્વાર્થમાં અંધ બની, તેમના મન અને દ્રષ્ટિની વિવેકતા નાશ પામી છે. જે કૂંચીથી આપણે  હૃદય ખોલવાનું  હતું, તે જ કૂંચીથી આપણે હૃદયને બંધ કરી દીધું  છે. આજે લોકોનો જે મનોભાવ છે, તે તો માત્ર વધુ ને વધુ અંધકાર જ સર્જવામાં સહાય કરે  છે.

કોઇ એક ધર્મ સંમેલનમાં ભાગ લેવાને નીકળેલા લોકોના એક સમૂહમાંથી, ચાર જણાને એક દ્વીપ ઉપર રાત વિતાવવાનું થયું. થીજી જવાય એવી ટાઢ હતી. તે ચારેય પાસે આગ કરવા માચીસ અને બળતણ માટેના લાકડાના ટૂકડાનો નાનો ભારો પણ હતો. પરંતુ, તેઓ દરેક એમ માનતા હતા, કે ફક્ત તેમના એક પાસે જ બળતણ માટેનું લાકડું ને માચીસ છે.

બીજાએ વિચાર્યું, “આ મારાં શત્રુ રાજ્યનો છે. તેઓ હંમેશા અમારી સાથે યુદ્ધ જ કરતા હોય છે. મારાં લાકડા અને માચીસથી, શા માટે મારે તેને તાપ આપવો જોઇએ. હું કંઇ તે સહન કરવાનો નથી.”

ત્રીજાએ બીજા તરફ નજર કરી અને વિચાર્યું,  “આને  તો  હું જાણું છું. તે તો મારા ધર્મમાં હંમેશા સંઘર્ષ ઊભો કરનાર ટોળકીમાંનો એક છે. મારું લાકડુ અને માચીસ બાળી, આને તાપ આપવો,  હ.. સ્વપ્નમાં પણ તેને સહાય કરવાનો હું વિચાર ન કરી શકું.”

ચોથાએ વિચાર્યું, “હ..પેલો તો જૂદા વર્ણનો છે. તે વર્ણના લોકો તો મને દીઠા ન ગમે. મારું લાકડુ બાળી  તેને તાપ આપવાનો સવાલ જ ઊભો નથી થતો.”

આ પ્રમાણે, કોઇએ પોતાનું બળતણનું લાકડુ કે માચીસનો ઉપયોગ કર્યો નહિ અને ટાઢમાં થીજીને ચારેય મૃત્યુ પામ્યા. વાસ્તવામાં, આ લોકોનું મૃત્યુ બહારની ટાઢને કારણે નહિ, પરંતુ, ટાઢા થીજેલા તેમના મનોભાવને કારણે થયું હતું. આપણે પણ આ લોકો જેવા બની રહ્યાં છીએ. રાજ્યના નામે, જાતિના નામે, ધર્મના નામે, વર્ગ અને વર્ણના નામે, આપણે પરસ્પર સંઘર્ષ કરીએ છીએ.

પ.પૂ.શ્રી શ્રી માતા અમૃતાનંદમયી દેવીનું  વિશ્વ સર્વ ધર્મ સંસદ (પાર્લમેંટ ઑફ વર્લ્ડ રીલીજીયન્સ) ના સમાપન સમારોહમાં પ્રમુખ ઉદ્બોધન – ભાગ ૪