ఒకరు పండిన పనసపండుని తినడానికి ఇష్టపడతారు. ఒకరు ఉడికించినది తింటారు, వేరొకరికి వేయించినది కావాలి. ఒక్కొక్కరికి ఒక్కొక్క విధంగా ఉంటే ఇష్టం. ఎట్లా తిన్నా ఆకలి తీరటమే లక్ష్యం. అదే విధంగా, భగవంతుడిని తెలుసుకోవటానికి ఒక్కొక్కరూ ఒక్కో మార్గం అనుసరిస్తున్నారు. పిల్లలారా, ఏ మార్గంలో వెళ్ళినా లక్ష్యం ఒక్కటే, భగవత్సాక్షాత్కారము.

తత్వజ్ఞాన రహితమైన భక్తి మనిషిని బంధించటానికి మాత్రమే సహాయ పడుతుంది. అది ముక్తుడిని చేయలేదు. వేర్లు విస్తరిస్తున్న మల్లెతీగ, వేరే చెట్టులను బంధించకుండా, పైకి పెరగలేదు.

భక్తి లేని జ్ఞానం, రాతిని కొరుక్కు తినటం వంటిది.

అనేక దేవుళ్లున్నారన్న భావం లేకుండా ఏకమైన భగవంతుని పట్ల నిస్వార్థ ప్రేమ కలిగి శరణు వేడుకోవటమే తత్వజ్ఞాన మూలమైన భక్తి. ‘నేను దీనికోసం వెళ్తున్నాను’ అనే లక్ష్యబోధం మనసులో ఉంచుకుని ముందుకు సాగాలి. తూర్పుకి వెళ్లవలసినవాడు పడమరకు పయనమై వెళ్తే అది ఫలించదు కదా.

పిల్లలారా, జీవిత లక్ష్యము భగవత్సాక్షాత్కారమే. దానికై శ్రమించండి. గాయపడినట్లైతే, గాయం పైనున్న మలినాన్ని కడిగిన తరువాత మాత్రమే మందు పూస్తాము. లేకపోతే చీము పడుతుంది. మానదు. అదే విధంగా, భక్తితో అహంకారాన్ని కడిగిన తరువాతే జ్ఞానాన్ని ప్రతిష్ఠించాలి. అప్పుడు మాత్రమే ఆధ్యాత్మిక వికాసం వస్తుంది.

వెన్నను కరిగించి ఉంచితే అది చెడిపోదు. అది “నేను వెన్నని” అని చెప్పి గర్వంతో కరగడానికి నిరాకరించితే, అది దుర్గంధభరితమౌతుంది. కానీ, భక్తితో కరిగించితే దుర్గంధం రాదు. పిల్లలారా, కేవలం భక్తి వలన మాత్రమే గర్వము మరియు ఇతర కల్మషాలను కరిగించగలము.

కొంతమంది, అమ్మ ఎందుకు భక్తి మార్గానికి ప్రాముఖ్యతనిస్తుంది అని అడుగుతారు. పిల్లలారా, అద్వైతాన్ని స్థాపించిన శంకరాచార్యులు చివరకు భక్తిసంబంధితమైన సౌందర్యలహరిని వ్రాయవలసి వచ్చింది. బ్రహ్మసూత్రం రచించిన వ్యాస ముని భాగవతాన్ని రచించిన తరువాత మాత్రమే సంతృప్తి పొందారు. వేయికి ఒకరు లేక ఇద్దరు జ్ఞానమార్గం ద్వారా లక్ష్యాన్ని చేరుతూ కనపడతారు. మిగిలిన సాధకుల్ని అమ్మ విడిచిపెట్టగలదా? వారికి భక్తి మార్గము మాత్రమే ఉపకరిస్తుంది. బ్రహ్మసూత్ర్రాల్ని రచించటం వలన అద్వైతాన్ని గురించి మాట్లాడటం వలన, సామాన్య జనులకు అంతగా ఉపయోగకరముగా లేదని గ్రహించి, చివరకు వారు భక్తిసంబంధమైన గ్రంథాల్ని రచించారు.

భక్తి మార్గంలో మనం మొదటి నుండే ఫలాన్ని పొందగలము. పరమానందాన్ని అనుభవించగలము. తక్కిన మార్గాలలో చివరలో మాత్రమే పొందగలము. భక్తి యొక్క ఫలం, పనస చెట్టు నుండి పనస కాయ పొందటం వంటిది. క్రింద నుంచే, చెట్టు మొదలు నుంచే, కాయలు దొరుకుతాయి. కానీ మిగతా చెట్లలో, అధిక భాగం చెట్టు చివరి వరకు ఎక్కినప్పుడు మాత్రమే ఫలాన్ని పొందగలము.

మొదట్లో భగవంతుని పట్ల భయభక్తులు ఉండాలి. ఆ తరువాత అది అవసరం లేదు. సర్వోత్కృష్టమైన ప్రేమావస్థకు చేరినప్పుడు భయానికి తావులేదు.

ఎంత జపధ్యానాలు చేసినప్పటికీ భగవంతుని పట్ల ప్రేమ లేకపోతే పనికిరావు. ప్రవాహానికి ఎదురు పోతున్న పడవని ఎంత బలంగా తెడ్డు వేసినప్పటికీ చాలా నెమ్మదిగా మాత్రమే ముందుకి పోతుంది. కానీ తెరచాప కడితే ఎంతో వేగంగా పోవటం చూస్తాము. పడవని ముందుకి నడిపిస్తున్న తెరచాప వంటిది భగవంతుని పట్ల ప్రేమ. చాలా వేగంగా లక్ష్యాన్ని చేరుకోవటానికి ఇది సహాయపడుతుంది.

‘కర్మలను ఆచరిస్తే చాలు, కర్మలను ఆచరిస్తే చాలు’ అని అందరూ అంటూ ఉంటారు. అయితే, కర్మలను ఆచరించాలంటే, తత్ సంబంధమైన జ్ఞానం అవసరం. జ్ఞాన రహితమైన కర్మలు సరైన కర్మలు కాలేవు.

శ్రధ్ధతో ఆచరించిన కర్మలు మనల్ని భగవంతుని వద్దకు చేరుస్తాయి. మనకు శ్రధ్ధ ఉండాలి. శ్రధ్ధ ద్వారానే ఏకాగ్రత కలుగుతుంది. కానీ, చాలా సార్లు, కర్మ చేసిన తరువాత మాత్రమే, మనం ముందుగా తీసుకొని ఉండవలసిన జాగ్రత్తల గురించి ఆలోచిస్తాము. సామాన్యంగా పరీక్ష హాలు నుండి బయటకు వచ్చిన తరువాత మాత్రమే మనం “అయ్యో, ఈ విధంగా రాసి ఉన్నట్లైతే బాగుండేది” అని ఆలోచిస్తాము. అయిపోయిన తరువాత ఆ విధంగా ఆలోచించుట వలన ప్రయోజనమేమిటి?

పిల్లలారా, ఏ కార్యం చెయ్యటానికైనా శ్రద్ధ అవసరం. శ్రద్ధ లేకపోతే ఏ కర్మ చేసినా దాని వలన ప్రయోజనముండదు. అత్యంత శ్రధ్ధతో ప్రతి కార్యాన్ని చెయ్యటం వలనే, ఒక సాధకునికి ఎన్నో సంవత్సరాల క్రితం చేసిన కార్యాల యొక్క వివరాలు కూడా జ్ఞాపకముంటాయి. ఎంతో అల్పమని అనిపించే కార్యాలను కూడా అత్యంత శ్రధ్ధతో మాత్రమే చెయ్యాలి.

సూది అల్పమైన వస్తువు అని మనకు అనిపించినప్పటికీ, దాన్ని పట్టుకున్నప్పుడు మనం చాలా శ్రద్ధతో ఉంటాము. మనం శ్రద్ధ చూపించకపోతే సూది బెజ్జములోకి దారాన్ని ఎక్కించలేము. కుట్టుపని చేసేటప్పుడు ఒక్క క్షణం మనం అశ్రద్ధగా ఉన్నట్లైతే, సూది మన వేలుకి గ్రుచ్చుకుంటుంది. సూదిని మనమెప్పుడూ నిర్లక్ష్యంగా క్రింద పెట్టము. సరిగా చూసి పెట్టకపోతే అది వేరేవారి కాలులో గ్రుచ్చుకుంటుంది. వారికి ప్రమాదమవుతుంది. సాధకుడు ఏ పని చేస్తున్నా ఇటువంటి శ్రధ్ధ తప్పనిసరిగా ఉండాలి.

ఏదైనా పని చేసేటప్పుడు మాట్లాడకూడదు. మాట్లాడితే పనిలో ఏకాగ్రత ఉండదు. ఏకాగ్రత లేకుండా పని చేస్తే దాని వలన ప్రయోజనము లేదు. ఏ పని చేస్తున్నా మంత్రం జపించుట మరచిపోవద్దు. మంత్రం జపించటానికి సాధ్యపడనటువంటి పని అయితే, పని మొదలుపెట్టటానికి ముందు భగవంతునికి ప్రార్థన చేయండి. “భగవంతుడా, నీ పని నేను చేస్తున్నాను. అది చేయటానికి తగిన శక్తిని ప్రసాదించు, నీ శక్తితోనే నేను పని చేస్తున్నాను.” ఈ విధంగా మనస్సులో అనుకోవాలి.

ఏ పని చేస్తున్నా భగవంతుడిని సదా స్మరిస్తున్న వాడే నిజమైన కర్మయోగి; నిజమైన సాధకుడు. అతడు ఏ పని చేసినా అందులో భగవంతుడినే చూస్తాడు. అతని మనస్సు చేస్తున్న పనిలో ఉండదు, భగవంతునిలో లీనమై ఉంటుంది.

పూర్వ జన్మల సంస్కారములు కలిగిన అతి కొద్ది మంది మాత్రమే జ్ఞాన మార్గమును అనుసరించగలరు. యథార్థమైన గురువు ఉంటే ఏ మార్గమైనా ఫరవాలేదు. రూప ధ్యానంలో మనం మనల్నే ధ్యానిస్తున్నాము. మిట్ట మధ్యాహ్నం సూర్యుడు నడి నెత్తి మీదకు వచ్చినప్పుడు నీడ అసలు కనిపించదు. అదే విధంగా రూపధ్యానంలో కూడా. మనంతట మనమే దానిగా (ధ్యాన రూపంగా) మారుతాము. పూర్ణత్వంలోకి వచ్చినాక నీడ లేదు. ద్వంద్వం లేదు. మాయ లేదు.

మొదట బాహ్య విషయాలలో శ్రధ్ధ అవసరం. బాహ్య ప్రవర్తనలో శ్రధ్ధ లేకపోతే, ఆంతరిక స్వభావాన్ని జయించుట సాధ్యం కాదు.

పిల్లలారా, ఋషులయొక్క అనుభవమే శాస్త్రం. అది బుద్ధితో తెలుసుకోగలిగినది కాదు. అనుభవం ద్వారా మాత్రమే తెలుసుకోగలము.

శాస్త్రం మహాసముద్రమువలె విశాలమైనది. అది అంతా మనకు అవసరము లేదు. సముద్రములోని రత్నాల వలె, శాస్త్రాలలోని తత్వములే మనకు అవసరము. చెరుకు తింటున్నవాడు రసాన్ని మాత్రమే తీసుకుంటాడు. పిప్పి ఉమ్మివేస్తాడు.

సాధన చేసినవాడు మాత్రమే శాస్త్రాలలోని సూక్ష్మాంశాలను గ్రహించగలడు.

శాస్త్రపఠనము మాత్రమే పరిపూర్ణత్వానికి దారి తీయదు. మందు సీసాపై ఈ విధంగా మందు తీసుకోవాలని వ్రాసి ఉంటుంది. రోగం నయమవటానికి మందులు తెచ్చుకున్నవాడు, అది చదివి కూర్చుంటే రోగం నయమవదు. కేవలం శాస్త్రపఠనము చేత ముక్తి లభించదు. అభ్యాసం కూడా కావాలి.

శాస్త్రం అభ్యసించకుండా చేసే ధ్యానం కంటే, శాస్త్రాభ్యాసంతో కూడిన ధ్యానము మేలైనది. మనస్సు కలత చెందినపుడు, శాస్త్రం పఠించినవాడు దుఃఖించకుండా తాను చదివిన ఆ శాస్త్ర వాక్యాలను మననం చేసుకుంటూ శక్తిని పొందగలడు. దుర్బలతను జయించుట సాధ్యమవుతుంది. సాధనను శాస్త్రపఠనంతో కలిపి చేసినవాడు మాత్రమే లోకానికి నిస్వార్థమైన సేవ చేయగలడు.

శాస్త్రపఠనం కొంతవరకు అవసరమే. వ్యవసాయాన్ని గురించి చదువుకున్నవాడు కొబ్బరి కాయను నాటి పెంచటానికి ప్రయాసపడనక్కరలేదు. ఎప్పుడైనా తెగులు లక్షణాలు కనిపించినట్లైతే దానికి ఎలా చికిత్స చేయాలో అతనికి తెలుసు. అంటే, కొబ్బరి కాయను చిత్రించి కూర్చుంటే దాహం తీరదు. కొబ్బరి కాయలను పొందాలంటే మెదట కొబ్బరి మొక్కను నాటి, దాని పోషణ చేయాలి. శాస్త్రంలో చెప్పినది అనుభవంలోకి తెచ్చుకోవాలంటే, సాధన చేయటం తప్పనిసరి.

సాధన చేయకుండా కేవలం శాస్త్రపఠనంలో మాత్రమే సమయాన్ని గడిపేవాడు, ఇంటి నమూనా గీసి అందులో నివసించడానికి ప్రయత్నించే వాడిలాగా, మూర్ఖుడు.

దారి తెలుసుకుని వెళ్తే యాత్ర తేలికవుతుంది. పైగా గమ్యం త్వరగా చేరవచ్చు. పిల్లలారా, శాస్త్రాల వలన ప్రయోజనం ఇదే.

ఆధ్యాత్మిక జీవితాన్ని ఎంచుకున్నవాడు ఒక రోజులో మూడు గంటలకన్నా ఎక్కువగా శాస్త్రపఠనానికి వెచ్చించకుండా మిగిలిన సమయాన్ని జప ధ్యానాలలో గడపాలి.

అతిగా శాస్త్రపఠనం చేసినట్లైతే ధ్యానంలో కూర్చోవడం సాధ్యం కాదు. మనసులో లోకులకు బోధించాలన్న కోరిక కలుగుతుంది. “నేను బ్రహ్మము కదా? మరింక ధ్యానం ఎందుకు చేయాలి?” అనే ఆలోచన ఉంటుంది. ధ్యానానికి కూర్చున్నప్పటికీ మనస్సు అనుమతించదు, లేవటానికి ప్రేరేపిస్తుంది.

పిల్లలారా, జీవిత కాలమంతా శాస్త్రపఠనం చేయడంవల్ల ప్రయాజనమేమిటి? పంచదార రుచి తెలుసుకోవడానికని ఒక బస్తాడు పంచదార మొత్తం ఎవరూ తినరు. ఒక్క చిటికెడు తింటే చాలు.

గాదెలో పడి ఉన్న ధాన్యపు గింజకి తనలోనే సర్వమూ ఉందన్న భావం ఉంటుంది. మట్టి ముందు నేనెందుకు తల వంచాలి అని అది ఆలోచిస్తూ ఉంటుంది. కానీ, బయటకి వచ్చి మొలకెత్తితే, తన నుండి ధారాళంగా ధాన్యం లభిస్తుంది కదా, ఇతరులకు ప్రయోజనకరము కదా అని అలోచించదు. ఇలా గాదెలోనే ఉండిపోవడంవల్ల అది ఎలుకకి ఆహారంగా మాత్రమే అవుతుంది. కేవలం శాస్త్ర పాండిత్యం మాత్రమే ఉన్నవారు, గాదెలో పడి ఉన్న ధాన్యపు గింజ వంటివారు. సాధన లేకుండా వారికి అది సరైన ప్రయోజనం ఎలా చేకూరుస్తుంది? చిలుక లాగా “నేను బ్రహ్మము, నేను బ్రహ్మము” అని అంటూ కూర్చోగలరంతే.

అందరిలోనూ ఉన్న ఆత్మే నాలోనూ ఉన్నది. ఏదీ నా నుండి వేరుగా లేదు. వేరొకరి దుఃఖమూ, కష్టమూ నావే. ఇది అనుభూతిలోకి తెచ్చుకుని అర్థం చేసుకున్నవాడే ఙ్ఞాని.

జన్మతః పాడగలిగినవాడికి, సంగీతం నేర్చుకున్న ఒకతనికి మధ్యగల వ్యత్యాసంలాగానే అవతారమూర్తికీ జీవుడికి మధ్య తేడా. జన్మతః సంగీత సంస్కారం ఉన్నవాడు ఒక పాట వింటే, వెంటనే నేర్చుకుంటాడు. వేరొకతను అది నేర్చుకోవటానికి కొంచెం సమయం తీసుకుంటాడు.

సర్వమూ భగవదంశమే అయి ఉండటం చేత అందరూ అవతారమూర్తులే. అయితే, తాను భగవదంశమే అని తెలియక “నేను శరీరాన్ని, ఇది నా ఇల్లు, ఇది నా ఆస్తి” అని గర్వించే వాడే జీవుడు.

అవతారమూర్తులకు పూర్ణత్వ బోధము ఉంటుంది. వేరేవారికి అది ఉండదు. పైగా, అవతారమూర్తి ప్రకృతితో ఐక్యమై ఉండుట చేత, మనము వారి మనస్సుని సాధారణమైన మనస్సు అని చెప్పలేము. అన్ని మనస్సులూ వారివే. అంతేకాక, అవతారమూర్తి తానే ఒక విశ్వ మనస్సు. వారు శుధ్ధాశుధ్ధములకు ద్వంద్వాలకు అతీతమయినవారు. భగవంతుడు తానే మానవరూపంలో రావడమే అవతారమంటే.

అవతారమూర్తులకు పరిధి నిర్ణయించలేము. సముద్రములో తేలే మంచుకొండలాంటిది పరబ్రహ్మములో భగవంతుని అవతారము. ఐదో, ఆరో అడుగులుండే ఒక మానవ శరీరములో భగవంతుని శక్తిని పరిమితము చేయటము సాధ్యం కాదు. కానీ భగవంతుడు ఈ అల్ప శరీరం ద్వారా ఇష్టానుసారంగా ప్రవర్తించటానికి సాధ్యమవుతుంది. అవతారమూర్తి యొక్క రూపములో ఉన్న మహత్వము అదే.

జనులు భగవంతునికి చేరువ కావడానికి అవతారమూర్తులు గొప్పగా సహాయపడతారు. మన కోసమే భగవంతుడు శరీరాన్ని ధరించాడు. యదార్థంలో వారు శారీరులు కారు. మనకు ఆ విధంగా అనిపిస్తుంది.

మహాత్ములు ఎక్కడికి వెళ్ళినా జనం వారి వెనుకే చేరతారు. సుడిగాలి వెనుక చేరే దుమ్ము ధూళి లాగా జనం ఆకర్షింపబడతారు. వారి శ్వాస ఉచ్ఛ్వాసమూ, వారి శరీరం పైనుండి వీస్తున్న గాలి చాలు లోకానికి మేలు చేయటానికి.

పిల్లలారా, క్రీస్తు శిలువ వేయబడ్డాడు. శ్రీకృష్ణుడు బాణంతో చంపబడ్డాడు. ఇది అంతా యదార్థంగా వారి సంకల్పం చేత మాత్రమే జరిగినవి. వారి సంకల్పానికి వ్యతిరేకంగా వారి సమీపములోకి పోవటం కూడా ఎవరికీ సాధ్యము కాదు. ఎదిరించటానికి వచ్చేవారిని భస్మీకరించగలరు. కానీ వారు అలా చేయలేదు. వారు లోకానికి ఒక ఆదర్శాన్ని చూపించటానికే శరీరాన్ని ధరించారు. వారు త్యాగం అంటే ఏమిటో చూపించటానికే దిగి వచ్చారు.

సన్యాసి అంటే సర్వసంగపరిత్యాగి అనే. ఏ తప్పునైనా సహించి, తప్పు చేసేవారిని క్షమించి, ప్రేమతో వారిని మంచి దారిన నడిపించే వారే సన్యాసులు. త్యాగమంటే ఏమిటో చూపించేవారే వారు. వారు సదా ఆనందముతో నిండి ఉంటారు. అది బాహ్యవస్తువులపై ఆధారపడడం వలన కాదు. తమలోనే వారు ఆనందాన్ని అనుభవిస్తుంటారు.

పిల్లవాడి చేయిపట్టుకుని నడిచేవాడు, పిల్లవాడిలాగే తప్పటడుగులు వేయకుండా వేగంగా నడిస్తే, పిల్లవాడు క్రింద పడిపోతాడు. అదే విధంగా సాధారణ జనాలను ఉద్ధరింపచేయాలంటే ముందుగా వారి స్థాయికి దిగి వెళ్ళాలి. పైగా, నేను సన్యాసిని అని చెప్పి అహంకారముతో రొమ్ము విరుచుకుని కూర్చోకూడదు ఒక ఆధ్యాత్మిక జీవి. అతడు లోకానికి ఆదర్శంగా ఉండాలి.

శ్రీకృష్ణుడు అన్ని వేషాలు వేశాడు. గోపబాలకుడయ్యాడు, మహారాజయ్యాడు, గృహస్థుడయ్యాడు, దూత అయ్యాడు, రథసారధి అయ్యాడు… తాను రాజునని చెప్పి దూరంగా కూర్చోలేదు. ఒక్కొక్కరి సంస్కారానికి అనుగుణంగా వారితో వ్యవహరిస్తూ, వారికి మార్గదర్శకత్వం ఏ విధంగా చేయాలి, అన్న విషయాన్ని బోధించాడు శ్రీకృష్ణుడు. ఆ విధంగా ఉన్నవారు మాత్రమే లోకాన్ని ముందుకి నడిపించగలరు.

కాషాయవస్త్రాన్ని ధరించి “నేను సన్యాసిని” అని చెప్పి గర్వించే వారున్నారు కొందరు. అడవి చేమ దుంప మొక్కల్లాంటివారు వాళ్ళు. అడవి చేమ, చేమ దుంప మొక్క లాగే కనిపిస్తుంది. పీకి చూస్తే క్రింద ఏమీ ఉండదు (అడవి చేమకి వేరులో దుంప ఉండదు, మామూలు చేమ లాగా). కాషాయము యొక్క రంగు అగ్ని యొక్క రంగే. దేహత్వభావాన్ని దహించిన వారే ఇది ధరించుటకు యోగ్యులైనవారు.